Hengeo έγραψε:Το θείο γενικά, όπως και το θρησκευτικό αίσθημα, είναι πολύ ευρύτερες έννοιες. Είναι η αναζήτηση των δυνάμεων (ανώτερων ή μη), των νόμων, της αρμονίας, της αέναης-αιώνιας κίνησης, της καθολικής ενότητας-διασύνδεσης-αλήθειας που διέπουν το σύμπαν.
Χμ. Αυτό που λες, δεν είναι μια σταθερή αντιμετώπιση της θρησκείας, ούτε στο χρόνο ούτε στο χώρο. Αν δεις τις θρησκείες ανά τον κόσμο, και ακόμα και τους πιστούς της ίδιας θρησκείας, θα δεις πάμπολλες οπτικές της θρησκείας διαφορετικές μεταξύ τους.
Π.χ., μια πρώτη οπτική ήταν η λατρεία εντυπωσιακών και δυνητικά επικίνδυνων φυσικών φαινομένων. Όπως η λατρεία του κεραυνού,της φωτιάς, οι πρώτες λατρείες που ασχολούνταν με τα φαινόμενα του θανάτου και της γονιμότητας και ούτω καθ' εξής. Εξέφραζαν μια πρώτη προσπάθεια του ανθρώπου να εκλογικεύσει τα πράγματα γύρω του που υπερέβαιναν τη λογική του και τις δυνάμεις του, ώστε να έχει έστω την ψευδαίσθηση πως μπορεί να τα επηρρεάσει και να τα εξευμενίσει. Ήταν μια οπτική που χρησιμοποιούσες το "θείο" για να ξορκίσεις το φόβο κατά βάση (και φυσικά οι πρώτοι σαμάνοι ήταν πολύ κερδισμένοι από αυτή τη λατρεία, αρκεί να έπεφταν μέσα στις προβλέψεις

).
Όταν δημιουργούνται οι πρώτοι μόνιμοι οικισμοί, αυξάνονται φυσικά τα ευρήματα που έχουν να κάνουν με λατρεία της γονιμότητας, και στοιχείων που έχουν να κάνουν με τη γη. Είναι μια αλλαγή που ακολουθεί την αλλαγή του τρόπου ζωής των ανθρώπων.
Στην αρχαία Βαβυλώνα (ίσως και πιο πριν, αλλά δε θυμάμαι κάτι αντίστοιχο), γίνεται μια μεγάλη καμπή: δένεται επίσημα η θρησκεία (κατ' επέκταση ο θεός δηλαδή) με το νομικό σύστημα, με την κατάρτιση των νόμων του Χαμμουραμπί. Από εκεί και πέρα, οι περισσότερες νομοθεσίες του αρχαίου κόσμου, αλλά μέχρι και μετά το τέλος του Μεσαίωνα, θεωρούνται κείμενα θεϊκής κατασκευής, θεόπνευστα ή ευλογημένα και αγκεκριμένα από το θεό, όπως προχωρά ο πολιτισμός. Οπότε και η αμφισβήτηση των νόμων και της εξουσίας του εκάστοτε μονάρχη μετατρέπεται σε αμφισβήτηση και προσβολή των/του θεού της κοινωνίας.
Δε γίνεται εύκολα να τα βάλω σε μια λογική σειρά, αλλά μια άλλη ενδιαφέρουσα τάση είναι στην Αρχαία Ελλάδα. Με το Δωδεκάθεο στις διάφορες μορφές του, με θεούς που αναγνώριζαν και είχαν τα ελαττώματα των ανθρώπων, που δεν επέβαλλαν τον ίδιο το νόμο, αλλά το σεβασμό σε κάποιους ηθικούς κανόνες. Εν γένει μια θρησκεία πολύ ισορροπημένη, που δε φόρτωνε τον άνθρωπο ενοχές και προσπαθούσε να δώσει πρόσωπο σε διάφορες πλευρές του κόσμου και της ανθρώπινης κοινωνίας.
Πιο μετά σειρά έχουν οι μονοθεϊστικές θρησκείες. Επιχειρείται όλη η θεϊκή υπόσταση να γίνει ένα μόνο πρόσωπο, το οποίο αναγμαστικά έχει πολύ πιο γενικό ρόλο. Επίσης, αυτές οι θρησκείες έχουν ένα πολύπλοκο και ισχυρό σύστημα ηθικών κανόνων που πρέπει να ακολουθούν οι πιστοί. Αλλά σε έναν κόσμο που πλεόν δε μπορούσαν τόσο καλά να καλύψουν οι πολυθεϊστικές θρησκείες, οι μονοθείστικές κερδίσαν έδαφος, σπρώχνοντας το θεό σε μια πολύ πιο αφηρημένη μορφή, ώστε μεν να μην έχει πολύ άμεση επαφή με τον κόσμο, αλλά και ταυτόχρονα να μπορούν να διακυρήξουν πως η ύπαρξη όλης της πλάσης είναι "απόδειξη" της ύπαρξής του.
Με τον καιρό κάποιες θρησκείες προσπάθησαν να συγχρονιστούν με την κοινωνία καθώς η πρόοδος της γνώσης είναι κατά πολύ γρηγορότερη από οποτεδήποτε. Κλασικό παράδειγμα, η καθολική εκκλησία, που παραδέχτηκε τελικά πως η Γη γυρίζει, πολλοί θεολόγοι που πλέον υποστηρίζουν πως η περιγραφή της Γένασης στη Βίβλο είναι κατά βάση συμβολική και όχι κυριολεκτική, η καταδίκη της δουλείας, που επιχρόνια γινόταν με τις ευλογίες των εκκλησιών και πολλά άλλα.
Όλο αυτά δείχνουν πως οι θρησκείες πρώτον αλλάζουν και δεύτερο και σημαντικότερο πως αλλάζουν μαζί με την κοινωνία στην οποία βίσκονται. Και αν δεν καταφέρουν να ακολουθήσουν τις εξελίξεις, ξεπερνιούνται από κάποια άλλη θρησκεία, ή από κάποια αίρεση μέσα τους.
Μια αρκετά συνεχής τάση είναι πως όσο προχωράει η κατανόηση του κόσμου κι ο πολιτισμός, τόσο και πιο πολύ αποτραβιέται ο θεός στα τελευταία του προπύργια, δηλαδή τη διαχείριση της ανθρώπινης ψυχής, ως απάντηση στο πως δημιουργήθηκε το σύμπαν και στο τί γίνεται μετά το θάνατο, και παύει να ασχολείται άμεσα με τον υλικό κόσμο. Η οπτική του Hengeo, είναι μάλλον πιο καινούρια τάση, όπου πλέον η έννοια του θεού περιορίζεται σε μια αναζήτηση συμμετρίας, σε ένα τελείως φιλοσοφικό-αισθητικό παιχνίδι του μυαλού. Όχι κάτι πιο γενικό και διαχρονικό.
Αυτά περί θρησκειών.
Τώρα περί θεού,
όχι περί θρησκειών.
Είναι το κοινό όλων των θρησκειών. Είναι το λιγότερο ή περισσότερο αφηρημένο υπεράνθρωπο ον γύρω από το οποίο περιστρέφονται όλες οι θρησκείες (μια που το έφερε η κουβέντα, οι θεοί των μονοθεϊστικών θρησκειών είναι imba.) Η κάθε μια του δίνει μορφή, ιδιότητες κλπ. Σε όλες τις θρησκείες, δεν υπάρχει ουσιαστικός τρόπος να ελέγξεις πειραματικά και με προβλεπόμενο τρόπο την ύπαρξή του. Απλά υπάρχει, κι ο καθένας καλείται να πιστεψει πως υπάρχει. Γι' αυτό, συμφωνώ μεν με τη msl στο ότι δε γίνεται να αποδείξεις τελεσίδικα την ύπαρξη/ανυπαρξία του θεού. Αλλά στην πραγματική ζωή, όταν δρας και δομέις τη ζωή σου και προσπαθείς να δομήσεις την κοινωνία, καλείσαι να πάρεις μια θέση. Για να συνεχίζεις να χτίζεις από εκεί τη δράση σου. Εκεί, ακόμα κι αν δε μπορώ με μαθηματικό και επιστημονικό τρόπο να αποδείξω την ύπαρξη/ανυπαρξία θεού, η θέση μου κι η στάση που θα κρατήσω είναι ότι δεν υπάρχει. Αδιαπραγμάτευτα. Γιατί αρνούμαι να να παίξω ρόλο μέσα στην κοινωνία, αναπαράγοντας την ιδέα ενός φανταστικού όντος (γιατί εφ' όσον δεν έχω απόδειξη, εξ' ορισμού φανταστικό είναι αυτό που έχω στο μυαλό μου) το οποίο καπηλεύονται οι θρησκείες και οι εξουσίες ανά τον κόσμο, και του προσδίδουν μια σειρά χαρακτηριστικά για να επιβληθούν στους ανθρώπους.