Kοινή γλώσσα
Δημοσιεύτηκε: Σάβ Μάιος 01, 2010 2:40 pm
Με αφορμή κάτι που ειπώθηκε σε ένα άλλο topic ανοίγω μια συζήτηση για την κοινή γλώσσα, και κάνω την πρώτη τοποθέτηση.
Καταρχάς όταν λέμε κοινή γλώσσα εννοούμε μια γλώσσα, όποια κι αν είναι αυτή, που θα μιλιέται από όλους τους ανθρώπους σε όλη τη Γη. Να πω εξαρχής ότι εγώ διαφωνώ με ένα τέτοιο εγχείρημα. Χμ, κι εξηγώ.
Μια τέτοια προσπάθεια είχε γίνει πριν κάποια χρόνια με τη δημιουργία μιας γλώσσας που αν θυμάμαι καλά λεγόταν esperanto. Η προσπάθεια απέτυχε κι εγκαταλήφθηκε. Οι υποστηρικτές της λένε ότι αυτό θα κοινωνικοποιήσει τους ανθρώπους και θα μπορείς να συνενοείσαι όπου και να πας.
Καταρχάς αυτό με την κοινωνικοποίηση δεν είναι λίγο χωρίς βάση; Με ποιά έννοια. Στην Ελλάδα, και σε κάθε Ελλάδα δηλαδή, που έχουμε την ίδια γλώσσα είμαστε κοινωνικοί; Εδώ οι γείτονες δεν λένε καν καλημέρα... Δεν νομίζω λοιπόν ότι οι κοινωνικές σχέσεις είναι θέμα γλώσσας αλλά θέμα διάθεσης.
Όσων αφορά το εξωτερικό, πες ότι πας ταξίδι κάπου. Με πόσο κόσμο θα μιλήσεις και χρειάζεται να ξέρει όλη η χώρα την ίδια γλώσσα με εσένα; Το πόσο περιττή είναι μια κοινή γλώσσα σε αυτό το σημείο φαίνεται αν σκεφτεί κανείς χώρες που θα μπορούσε ή που έχει επισκεφθεί, και που ήξερε τη γλώσσα. Για παράδειγμα κάποιος που ξέρει καλά γαλλικά κι αποφασίζει να πάει στη Γαλλία. Με πόσο κόσμο θα μιλήσει;
Χρηστικά δηλαδή μου φαίνεται πολύ μεγάλη διαδικασία σε παγκόσμιο επίπεδο αν σκεφτεί κανείς πόσες φορές θα τη χρησιμοποιήσει, έτσι που να μην μπορούσε πριν να κάνει αλλιώς.
Υπάρχει όμως κι ένα πιο σημαντικό κομμάτι. Αυτό του τι σημαίνει μια γλώσσα για αυτούς που τη μιλάνε. Μια γλώσσα είναι ταυτότητα για ένα λαό και συνδέεται άμεσα με την ιστορία του και την κουλτούρα του. Με το να στερήσεις σε ένα λαό τη γλώσσα του τον τυποποιείς και τον εξισώνεις με άλλους λαούς κι άλλες κουλτούρες με τις οποίες δεν έχει καμία σχέση.
Εδώ να πω ότι η θεωρία-φιλοσοφία "δεν υπάρχουν λαοί, δεν υπάρχουν φυλές, είμαστε όλοι άνθρωποι" με βρίσκει αντίθετο. Όσο χίπικο κι αν ακούγεται κι όσο κι αν αγαπάω τους χίπιδες μια απλή ματιά στην ιστορία και στη σύγχρονη πραγματικότητα μας κάνει να δούμε αμέσως το διαφορετικό.
Όπως προειπώθηκε ας μην μας τρομάζει το διαφορετικό. Είμαστε όλοι άνθρωποι και γι' αυτό είμαστε όλοι ίσοι. Δεν μπορεί να υπάρχει άνθρωπος πιο ίσος από κάποιον άλλο, και γι' αυτό ακριβώς είναι απάνθρωπο ένα σύστημα που λειτουργεί στη βάση της ανισότητας. Το ότι είμαστε όμως ίσοι δεν σημαίνει ότι είμαστε και ίδιοι.
Η γλώσσα κουβαλά ιστορικές μνήμες. Είναι κάτι ζωνατνό, κάτι που ακολουθεί την ιστορική συνέχεια κάθε λαού και που εξελίσεται και ακολουθεί την κουλτούρα του λαό που τη μιλάει. Να πω δηλαδή ένα παράδειγμα, κουραστηκά γνωστό αλλά χαρακτηριστηκό. Η ελληνική λέξη "νόστος"-νοσταλγία δεν μεταφράζεται στις περισσότερες γλώσσες. Τι ανάγκη είχαν π.χ. ποτέ οι Άγγλοι να μιλήσουν για νοσταλγία; Μια ζωή κατακτητές ήταν. Σε μια επιστημονική ανάλυση βέβαια τα παραδείγματα θα ήταν περισσότερα και πιο σωστά τοποθετημένα, αλλά δεν είμαι και γλωσσολόγος...
Το θέμα είναι ότι όπως τα ρούχα, οι συνήθειες, η καθημερινή γλώσσα του σώματος, έτσι και η γλώσσα κάθε λαού είναι η ζωντανή και προφορική έκφραση των συναισθημάτων του. Όπως για παράδειγμα οι Έλληνες αγκαλιαζόμαστε συνέχεια, αν στο βορά σκύψεις κοντά σε κάποιον για να τους πεις κάτι αυτός θα παρεξηγηθεί γιατί θα νομίζει ότι θες να τον φιλήσεις (αλήθεια είναι αυτό...)!
Χαρακτηριστηκή είναι ακόμα και η ταινία "γάμος αλά ελληνικά" που παρουσιάζει το χάσμα μεταξύ ελληνικής και αμερικάνικης καθημερονότητας.
Από εκεί και πέρα η υπόθεση έχει και επιστημονικό ενδιαφέρον. Μπορεί εμείς εδώ σαν φυσικομαθηματικοί να έχουμε μια πολύ απλοική άποψη για τις γλώσσες. Ας μην ξεχνάμε όμως ότι υπάρχει ολόκληρη επιστήμη, η γλωσσολογία, που ασχολείται με το αντικείμενο.
Αυτό σημαίνει ότι όσο αστεία μας φαίνεται εμάς η θεώρηση των θεωρητικών "μα σε τι χρησιμεύει το πυθαγόριο θεώρημα, και κάθε θεώρημα" άλλο τόσο αστείο φαίνεται και σε αυτούς το να πεις ότι μια γλώσσα είναι μια απλή ακολουθία γραμμάτων. Όπως εμείς λέμε ότι το σύνολο των μαθηματικών προτάσεων αποτελεί το στερέωμα μιας ολόκληρης φιλοσοφίας, έτσι κι αυτοί για το αντικείμενό τους.
Ας σεβαστούμε λοιπόν την διαφορετικότητα κι ας είμαστε χαρούμενοι για τη μοναδικότητα του κάθε λαού που αποτελείται από μοναδικούς ανθρώπους και δεν είμαστε όλοι ίδιοι.
Οι Έλληνες είμαστε μεσογειακός λαός και δεν νομίζω ότι θα μπορούσαμε ποτέ να έχουμε μια κοινή γλώσσα που να εκφράζει τα ίδια συναισθήματα με τους βόρειους, τους λατινοαμερικάνους ή τους ασιάτες.
Καταρχάς όταν λέμε κοινή γλώσσα εννοούμε μια γλώσσα, όποια κι αν είναι αυτή, που θα μιλιέται από όλους τους ανθρώπους σε όλη τη Γη. Να πω εξαρχής ότι εγώ διαφωνώ με ένα τέτοιο εγχείρημα. Χμ, κι εξηγώ.
Μια τέτοια προσπάθεια είχε γίνει πριν κάποια χρόνια με τη δημιουργία μιας γλώσσας που αν θυμάμαι καλά λεγόταν esperanto. Η προσπάθεια απέτυχε κι εγκαταλήφθηκε. Οι υποστηρικτές της λένε ότι αυτό θα κοινωνικοποιήσει τους ανθρώπους και θα μπορείς να συνενοείσαι όπου και να πας.
Καταρχάς αυτό με την κοινωνικοποίηση δεν είναι λίγο χωρίς βάση; Με ποιά έννοια. Στην Ελλάδα, και σε κάθε Ελλάδα δηλαδή, που έχουμε την ίδια γλώσσα είμαστε κοινωνικοί; Εδώ οι γείτονες δεν λένε καν καλημέρα... Δεν νομίζω λοιπόν ότι οι κοινωνικές σχέσεις είναι θέμα γλώσσας αλλά θέμα διάθεσης.
Όσων αφορά το εξωτερικό, πες ότι πας ταξίδι κάπου. Με πόσο κόσμο θα μιλήσεις και χρειάζεται να ξέρει όλη η χώρα την ίδια γλώσσα με εσένα; Το πόσο περιττή είναι μια κοινή γλώσσα σε αυτό το σημείο φαίνεται αν σκεφτεί κανείς χώρες που θα μπορούσε ή που έχει επισκεφθεί, και που ήξερε τη γλώσσα. Για παράδειγμα κάποιος που ξέρει καλά γαλλικά κι αποφασίζει να πάει στη Γαλλία. Με πόσο κόσμο θα μιλήσει;
Χρηστικά δηλαδή μου φαίνεται πολύ μεγάλη διαδικασία σε παγκόσμιο επίπεδο αν σκεφτεί κανείς πόσες φορές θα τη χρησιμοποιήσει, έτσι που να μην μπορούσε πριν να κάνει αλλιώς.
Υπάρχει όμως κι ένα πιο σημαντικό κομμάτι. Αυτό του τι σημαίνει μια γλώσσα για αυτούς που τη μιλάνε. Μια γλώσσα είναι ταυτότητα για ένα λαό και συνδέεται άμεσα με την ιστορία του και την κουλτούρα του. Με το να στερήσεις σε ένα λαό τη γλώσσα του τον τυποποιείς και τον εξισώνεις με άλλους λαούς κι άλλες κουλτούρες με τις οποίες δεν έχει καμία σχέση.
Εδώ να πω ότι η θεωρία-φιλοσοφία "δεν υπάρχουν λαοί, δεν υπάρχουν φυλές, είμαστε όλοι άνθρωποι" με βρίσκει αντίθετο. Όσο χίπικο κι αν ακούγεται κι όσο κι αν αγαπάω τους χίπιδες μια απλή ματιά στην ιστορία και στη σύγχρονη πραγματικότητα μας κάνει να δούμε αμέσως το διαφορετικό.
Όπως προειπώθηκε ας μην μας τρομάζει το διαφορετικό. Είμαστε όλοι άνθρωποι και γι' αυτό είμαστε όλοι ίσοι. Δεν μπορεί να υπάρχει άνθρωπος πιο ίσος από κάποιον άλλο, και γι' αυτό ακριβώς είναι απάνθρωπο ένα σύστημα που λειτουργεί στη βάση της ανισότητας. Το ότι είμαστε όμως ίσοι δεν σημαίνει ότι είμαστε και ίδιοι.
Η γλώσσα κουβαλά ιστορικές μνήμες. Είναι κάτι ζωνατνό, κάτι που ακολουθεί την ιστορική συνέχεια κάθε λαού και που εξελίσεται και ακολουθεί την κουλτούρα του λαό που τη μιλάει. Να πω δηλαδή ένα παράδειγμα, κουραστηκά γνωστό αλλά χαρακτηριστηκό. Η ελληνική λέξη "νόστος"-νοσταλγία δεν μεταφράζεται στις περισσότερες γλώσσες. Τι ανάγκη είχαν π.χ. ποτέ οι Άγγλοι να μιλήσουν για νοσταλγία; Μια ζωή κατακτητές ήταν. Σε μια επιστημονική ανάλυση βέβαια τα παραδείγματα θα ήταν περισσότερα και πιο σωστά τοποθετημένα, αλλά δεν είμαι και γλωσσολόγος...
Το θέμα είναι ότι όπως τα ρούχα, οι συνήθειες, η καθημερινή γλώσσα του σώματος, έτσι και η γλώσσα κάθε λαού είναι η ζωντανή και προφορική έκφραση των συναισθημάτων του. Όπως για παράδειγμα οι Έλληνες αγκαλιαζόμαστε συνέχεια, αν στο βορά σκύψεις κοντά σε κάποιον για να τους πεις κάτι αυτός θα παρεξηγηθεί γιατί θα νομίζει ότι θες να τον φιλήσεις (αλήθεια είναι αυτό...)!
Χαρακτηριστηκή είναι ακόμα και η ταινία "γάμος αλά ελληνικά" που παρουσιάζει το χάσμα μεταξύ ελληνικής και αμερικάνικης καθημερονότητας.
Από εκεί και πέρα η υπόθεση έχει και επιστημονικό ενδιαφέρον. Μπορεί εμείς εδώ σαν φυσικομαθηματικοί να έχουμε μια πολύ απλοική άποψη για τις γλώσσες. Ας μην ξεχνάμε όμως ότι υπάρχει ολόκληρη επιστήμη, η γλωσσολογία, που ασχολείται με το αντικείμενο.
Αυτό σημαίνει ότι όσο αστεία μας φαίνεται εμάς η θεώρηση των θεωρητικών "μα σε τι χρησιμεύει το πυθαγόριο θεώρημα, και κάθε θεώρημα" άλλο τόσο αστείο φαίνεται και σε αυτούς το να πεις ότι μια γλώσσα είναι μια απλή ακολουθία γραμμάτων. Όπως εμείς λέμε ότι το σύνολο των μαθηματικών προτάσεων αποτελεί το στερέωμα μιας ολόκληρης φιλοσοφίας, έτσι κι αυτοί για το αντικείμενό τους.
Ας σεβαστούμε λοιπόν την διαφορετικότητα κι ας είμαστε χαρούμενοι για τη μοναδικότητα του κάθε λαού που αποτελείται από μοναδικούς ανθρώπους και δεν είμαστε όλοι ίδιοι.
Οι Έλληνες είμαστε μεσογειακός λαός και δεν νομίζω ότι θα μπορούσαμε ποτέ να έχουμε μια κοινή γλώσσα που να εκφράζει τα ίδια συναισθήματα με τους βόρειους, τους λατινοαμερικάνους ή τους ασιάτες.
