ΣΕΜΦΕ forum

Το πείραμα του Wörgl – Μια ιστορία σαν παραμύθι



Μια μεγάλη απόφαση

Το Wörgl (Βεργκλ) ήταν μια μικρή πόλη 4.500 κατοίκων στην Αυστρία όπου διεξήχθη ένα καινοτόμο οικονομικό πείραμα το 1932. Ήδη η Ευρώπη είχε χτυπηθεί από το κραχ του 1929, και το 1931 που εκλέχτηκε Δήμαρχος ο Michael Untergüggenberger (Μίκαελ Ούντεργκέγκενμπέργκερ) ήδη είχε έλθει η ύφεση με 30% ανεργία, και 10% άπορους. Ο νέος Δήμαρχος προερχόταν από φτωχή αγροτική οικογένεια, ο ίδιος κατόρθωσε να μορφωθεί μόνος του και να γίνει μηχανικός στους σιδηροδρόμους. Αν και ο ίδιος δεν ήταν μαρξιστής, είχε συνδικαλιστική δράση και υποστήριζε τα συμφέροντα των εργαζομένων ενάντια των πλουσίων επενδυτών του σιδηροδρόμου, πράγμα που το πλήρωσε με την μη προσωπική του άνοδο στην ανώτερη ιεραρχία των σιδηροδρομικών υπαλλήλων. Ήταν ένας άνθρωπος ανοιχτόμυαλος, πρακτικός, εργατικός, δραστήριος που κέρδισε την καρδιά των συμπολιτών του, οι οποίοι τον εμπιστεύτηκαν στη θέση του Δημάρχου, γνωρίζοντας ότι δεν θα τους προδώσει.

Ο νέος δήμαρχος είχε έναν μακρύ κατάλογο έργων που ήθελε να εκτελέσει. Έργα απολύτως απαραίτητα όπως η ύδρευση της πόλης, η ασφαλτόστρωση των δρόμων, ο οδικός φωτισμός και η φύτευση δέντρων κατά μήκος των οδών. Αλλά τα δημοτικά ταμεία ήταν σχεδόν άδεια, και οι δημότες ήταν ήδη σε δεινή οικονομική κατάσταση, αντιμετωπίζοντας αρκετοί από αυτούς πρόβλημα επιβίωσης. Ο Δήμαρχος καταλάβαινε ότι μία αύξηση της φορολογίας τους, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν τα δημοτικά έργα, θα οδηγούσε σε περαιτέρω φτώχεια και ύφεση.

Ο Δήμαρχος όμως είχε μελετήσει το βιβλίο «Η Φυσική Τάξη» του οικονομολόγου Silvio Gesell (Σύλβιο Γκέσελ). Ο οποίος πίστευε ότι η αργή κυκλοφορία του χρήματος είναι η κύρια αιτία για την παραπαίουσα οικονομία. Το χρήμα ως μέσο συναλλαγής ολοένα εξαφανίζεται από τα χέρια των εργατών – παραγωγών και μαζεύεται στα χέρια των λίγων που το συσσωρεύουν, εκμεταλλεύονται τους τόκους, και δεν το επιστρέφουν πίσω στην αγορά. Κατ΄ αυτόν δηλαδή, όσο περισσότερο χρήμα είχαν, όσο περισσότεροι άνθρωποι, οι οποίοι το κυκλοφορούν συνεχώς, τότε η Κοινωνία θα έχει υγιή ανάπτυξη και ευημερία.

Ο Δήμαρχος βάζοντας σε εφαρμογή την παραπάνω θεωρία, ξεκίνησε το πρόγραμμα των Δημοτικών του έργων, δίνοντας δουλειά σε πολλούς εργαζόμενους και εργολάβους, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι η πληρωμή τους θα γινόταν με σελίνια (το νόμισμα της Αυστρίας) όχι εκτυπωμένα από την Εθνική Τράπεζα της, αλλά από τον Δήμο του Wörgl. Όντως εκτυπώθηκαν και τέθηκαν σε κυκλοφορία 32.000 σελίνια ως “Γραμμάτια Πιστοποίησης Εργασίας”, κάτι σαν ένα δωρεάν χρήμα, διότι δεν είχαν αντίκρισμα σε χρυσό, απλά αναγνώριζαν την παροχή έργου προς την Κοινότητα. Κόπηκαν χαρτονομίσματα ονομαστικής αξίας στα 1, 5 και 10 σελίνια.
Τα χρήματα του Wörgl

Στις 31 Ιουλίου 1932 δόθηκαν τα πρώτα 1.800 Σελίνια για να πληρωθούν οι μισθοί των εργαζομένων, και η αξία των υλικών που αναλώθηκαν τον πρώτο μήνα στα δημοτικά έργα. Οι άνθρωποι που πήραν αυτά τα νέα σελίνια, μπορούσαν να πληρώσουν τους δημοτικούς τους φόρους, αλλά και να αγοράσουν ψωμί. Ο αρτοποιός παίρνοντας αυτά τα σελίνια μπορούσε να αγοράζει αλεύρι από τον μυλωνά. Ο μυλωνάς αγόραζε σιτάρι από τον γεωργό. Ο γεωργός αγόραζε εργαλεία από τον σιδερά. Ο σιδεράς αγόραζε παπούτσια από τον τσαγκάρη. Ο τσαγκάρης πλήρωνε τον δάσκαλο που έκανε μάθημα στα παιδιά του. Ο δάσκαλος αγόραζε ψωμί στον αρτοποιό. Και ο κύκλος κυκλοφορίας του χρήματος επαναλαμβανότανε συνεχώς και καθημερινά, σε τέτοιο σημείο ώστε ήδη την τρίτη μέρα, ο κύκλος εργασιών ολόκληρης της πόλης να είναι παραπάνω από 10πλάσιος από τα 1.800 σελίνια που δόθηκαν στη κυκλοφορία σε σημείο το να υποπτεύονται κάποιοι ότι κάποια σελίνια είχαν πλαστογραφηθεί. Ο Δήμαρχος όμως είχε εφαρμόσει μία πρόσθετη μέθοδο για να κάνει το χρήμα να αλλάζει συνεχώς χέρια με μεγάλη ταχύτητα:


Τα χρήματα του Wörgl έχαναν το 1% της ονομαστικής τους αξίας κάθε μήνα. Για να αποφευχθεί αυτή η υποτίμηση ο ιδιοκτήτης του γραμματίου το δαπανούσε όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Ειδάλλως, την πρώτη μέρα του επόμενου μήνα, έπρεπε να αγοράσει ένα κουπόνι σαν γραμματόσημο, με αξία το 1% της ονομαστικής αξίας και να το κολλήσει στο χαρτονόμισμα. Υπήρχε δηλαδή μία λειτουργία αντίθετη από τον τοκισμό, που επέτρεπε στο χρήμα να κυκλοφορεί συνεχώς.

Ο Δήμαρχος φυσικά δεν μπορούσε να προσλάβει όλους τους ανέργους της πόλης για τα δημοτικά έργα. Με την αύξηση του κύκλου εργασιών της πόλης όμως, ο αρτοποιός για παράδειγμα δεν προλάβαινε μόνος του να βγάζει τα ψωμιά που του ζητούσαν, υποχρεώθηκε λοιπόν να προσλάβει έναν βοηθό, τον οποίον πλήρωνε με τα σελίνια του Δήμου. Το ίδιο κάνανε και οι υπόλοιποι επαγγελματίες. Οι βοηθοί που προσλήφθηκαν όμως διευρύνανε την αγοραστική δύναμη της πόλης και έτσι οι επαγγελματίες είχαν να αντιμετωπίσουν μία περαιτέρω αύξηση της ζήτησης, σε σημείο που κανένας κάτοικος της πόλης να είναι άνεργος, αλλά αντίθετα να υπάρχουν παντού αγγελίες ζήτησης προσωπικού. Έτσι το σύστημα αρχίζει να αποκτάει μία δυναμική μορφή, και οι άνεργοι από τα γύρω χωριά έρχονται για να δουλέψουν στο Wörgl, επίσης οι παραγωγοί από τα γύρω χωριά που είχαν τα προϊόντα τους απούλητα (διότι μέχρι τώρα κανείς δεν είχε χρήματα για να τα αγοράσει) επιτέλους βρήκαν αγοραστές στο Wörgl, αλλά με τους νέους επισκέπτες διευρύνεται ακόμα περαιτέρω η αγοραστική δύναμη, ενώ ταυτόχρονα αυξάνεται και η παραγωγική δραστηριότητα. Οι ξένοι εργάτες παίρνοντας τα σελίνια του Wörgl, δυνάμωναν και τις δικές τους τοπικές οικονομίες, επεκτείνοντας την ανάπτυξη στα γύρω χωριά, αλλά το ίδιο το Wörgl έβγαινε αλώβητο, από αυτή την έξοδο του χρήματος. Ο Δήμαρχος είχε ένα στρατηγικό πλεονέκτημα: Ήταν αυτός που εκτύπωνε το χρήμα. Δεν ήταν ένας ιδιώτης τραπεζίτης με σκοτεινά συμφέροντα κυριαρχίας από πίσω του, αλλά ένας άνθρωπος στην υπηρεσία των πολιτών.

Η πίσω όψη κάθε γραμματίου περιείχε αυτολεξεί την ακόλουθη συγκινητική δήλωση, κάποια λόγια που φαίνονται σαν να γράφτηκαν σήμερα, και όμως γράφτηκαν το 1932:

«Προς όλους τους ενδιαφερόμενους: Ο αργός ρυθμός που κυκλοφορεί το χρήμα έχει προκαλέσει μια πρωτοφανή ύφεση του εμπορίου και βύθισε εκατομμύρια ανθρώπους σε απόλυτη εξαθλίωση. Από οικονομικής απόψεως, η καταστροφή του κόσμου άρχισε! -Είναι καιρός, με αποφασιστική και έξυπνη δράση, να προσπαθήσουμε να συγκρατήσουμε την πτωτική βουτιά του εμπορίου και έτσι να σωθεί η ανθρωπότητα από αδελφοκτόνους πολέμους, χάος και διάλυση. Οι άνθρωποι ζουν μέσα από την ανταλλαγή υπηρεσιών τους. Η υποτονική κυκλοφορία έχει σταματήσει σε μεγάλο βαθμό αυτή την ανταλλαγή και έτσι ρίχνονται εκατομμύρια άνθρωποι που θέλουν να εργαστούν εκτός εργασίας – Πρέπει, συνεπώς, να αναβιώσουμε αυτή την ανταλλαγή υπηρεσιών και έτσι οι άνεργοι να επιστρέψουν στην παραγωγική τάξη. Αυτός είναι ο στόχος του πιστοποιητικού εργασίας που εκδίδεται από την αγορά της πόλης του Wörgl: Να μειώσει τα βάσανα και το φόβο, να προσφέρει δουλειά και ψωμί».
Η επιτυχία του Wörgl

Σε περίοδο 13 μηνών, ο Δήμαρχος εκτέλεσε όλα τα έργα που είχε σχεδιάσει: Ύδρευση, δρόμοι, φωτισμός. Επίσης κατασκευάστηκαν νέα δημόσια κτίρια, ένας ταμιευτήρας νερού, μία πίστα για σκι, και μια γέφυρα. Επίσης έγιναν αναδασώσεις, γιατί αντιλαμβάνονταν οι άνθρωποι του τότε, που ζούσαν πιο κοντά στη Φύση, το μελλοντικό κέρδος από την ύπαρξη των Δασών.

Σε έξι γειτονικά χωριά επεκτάθηκε το σύστημα με επιτυχία. Ο Γάλλος πρωθυπουργός, Eduard Dalladier, έκανε μια ειδική επίσκεψη για να δει το “θαύμα του Wörgl”. Τον Ιανουάριο του 1933, το νέο οικονομικό σύστημα επεκτείνεται στη γειτονική πόλη της Kirchbühl, και τον Ιούνιο του 1933, ο Δήμαρχος του Wörgl συναντήθηκε με εκπροσώπους από 170 διαφορετικές πόλεις της Αυστρίας που ενδιαφέρονταν για την γενικευμένη εφαρμογή του συστήματος και στις πόλεις τους.

Η παρακάτω έκθεση συντάχθηκε από τον Claude Bourdet, έναν αυτόπτη μάρτυρα Καθηγητή του Πολυτεχνείου της Ζυρίχης:

«Επισκέφθηκα το Wörgl τον Αύγουστο του 1933, ακριβώς ένα χρόνο μετά την έναρξη του πειράματος. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι τα αποτελέσματα φτάνουν το θαύμα. Οι δρόμοι, περιβόητοι για την άθλια κατάσταση τους, συναγωνίζονται τώρα την ιταλική Autostrade (Ιταλική Εθνική Οδό). Το Συγκρότημα των Δημαρχιακών γραφείων έχει ανακαινιστεί όμορφα ως ένα γοητευτικό σαλέ με ανθισμένες γλαδιόλες. Μια νέα τσιμεντένια γέφυρα φέρει περήφανα την πλάκα: “Χτισμένο με δωρεάν χρήματα το έτος 1933″. Παντού βλέπει κανείς νέους φανοστάτες στους δρόμους, καθώς και ένα δρόμο με το όνομά του Silvio Gesell. Οι εργαζόμενοι στα πολλά εργοτάξια είναι όλοι ένθερμοι υποστηρικτές του συστήματος του δωρεάν χρήματος. Στα καταστήματα τα γραμμάτια είναι αποδεκτά παντού, παράλληλα με τα επίσημα χρήματα. Οι τιμές δεν έχουν αυξηθεί. Κάποιοι υποστήριξαν ότι το σύστημα που πειραματίστηκε στο Wörgl εμποδίζει την φορολογική ισότητα, γιατί ενεργεί σαν μία μορφή εκμετάλλευσης του φορολογουμένου. Φαίνεται να υπάρχει ένα μικρό λάθος σε αυτό τον τρόπο σκέψης. Ποτέ στο παρελθόν δεν είδε κανείς τους φορολογούμενους να μη διαμαρτύρονται έντονα κατά την αφαίρεση των χρημάτων τους. Στο Wörgl κανείς δεν διαμαρτύρονταν. Αντίθετα, οι φόροι (σε μορφή γραμματίων) καταβάλλονται εκ των προτέρων στον Δήμο. Οι άνθρωποι είναι ενθουσιασμένοι με το πείραμα και διαμαρτύρονται στην Εθνική τους Τράπεζα η οποία αντιτίθεται στην έκδοση των νέων αυτών χαρτονομισμάτων (των τοπικών γραμματίων). Είναι αδύνατο να αποδώσει κανείς τη γενική βελτίωση του Wörgl μόνο στη «νέα μορφή των φόρων». Δεν μπορεί κανείς παρά να συμφωνήσει με το Δήμαρχο ότι το νέο νόμισμα εκτελεί τη λειτουργία του πολύ καλύτερα από το παλιό. Αφήνω στους ειδικούς για να διαπιστωθεί αν υπάρχει πληθωρισμός, παρά την κατά 100% κάλυψη των βασικών καταναλωτικών αγαθών. Παρεμπιπτόντως, αυξήσεις των τιμών, το πρώτο σημάδι του πληθωρισμού, δεν εμφανίζονται. Όσον αφορά την οικονομία, μπορούμε να πούμε ότι το νέο νόμισμα ευνοεί την εξοικονόμηση κατά κυριολεξία και όχι την αποθησαύριση του χρήματος. Δεδομένου ότι τα χρήματα χάνουν την αξία τους κρατώντας τα σπίτι, μπορεί κανείς να αποφύγει την υποτίμηση αυτή επενδύοντάς τα σε μία τράπεζα καταθέσεων. Το Wörgl έχει γίνει ένα είδος προσκυνήματος για τους μακρο-οικονομολόγους από διάφορες χώρες. Ο καθένας μπορεί να τους αναγνωρίσει αμέσως, από τις εκφράσεις τους, κατά τη συζήτηση τους στους όμορφους δρόμους του Wörgl, ή ενώ κάθονται στα τραπέζια των εστιατορίων. Ο πληθυσμός του Wörgl με χαρά, περήφανος για τη φήμη τους, τους καλωσορίζει θερμά.»
Το τέλος

Η Κεντρική Τράπεζα της Αυστρίας πανικοβλήθηκε, στο ενδεχόμενο το πείραμα του Wörgl να επεκταθεί σε όλη την Αυστρία και αποφάσισε να διεκδικήσει τα μονοπωλιακά δικαιώματα της, απαγορεύοντας δωρεάν νομίσματα. Η υπόθεση έφτασε ενώπιον του Αυστριακού Ανώτατου Δικαστηρίου, το οποίο επικύρωσε το μονοπωλιακό δικαίωμα της Κεντρικής Τράπεζας για την έκδοση νομίσματος. Και έγινε ποινικό αδίκημα η έκδοση “νομίσματος έκτακτης ανάγκης”. Το Wörgl γρήγορα επανήλθε στην ανεργία του 30%. Κοινωνική αναταραχή εξαπλώθηκε γρήγορα σε όλη την Αυστρία, διότι οι απλοί άνθρωποι δεν καταλαβαίνανε γιατί η Κυβέρνησή τους και η Δικαιοσύνη, που υποτίθεται ότι εξυπηρετούν τα συμφέροντα των πολιτών, δεν τους αφήνει να εξασκούν τη δοκιμασμένη λύση που βρήκανε στην αντιμετώπιση της ύφεσης, αλλά τους επιβάλει τα δικά της μέτρα που αποδεδειγμένα όπως και πριν τους ξαναβύθισε στη φτώχεια και την ανέχεια. Το 1938 ο Χίτλερ προχώρησε στην προσάρτηση της Αυστρίας (χωρίς να βρει την παραμικρή πολεμική αντίσταση) με έναν από τους λόγους για αυτό, το ότι πολλοί άνθρωποι τον είδαν ως τον οικονομικό και πολιτικό σωτήρα τους. Ακολούθησε ο Πόλεμος, και το πείραμα του Wörgl έμεινε στην Ιστορία.
---------------------------------------

ΙΣΩΣ ΚΑΠΟΙΟΙ ΔΕΝ ΤΗΝ ΕΧΟΥΝ ΔΙΑΒΑΣΕΙ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ-
ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, αλλά δεν κάνει κόπο και να την ξαναδιαβάσουμε .
Πολυ καλο
copy paste απο bankingnews.gr

Πιστεύεις ότι υπάρχει έστω και μικρή πιθανότητα να μπορούσε να εφαρμοστεί αυτό στην εποχή μας;

οχι σε αυτη τη μορφη γιατι ειναι αντισυνταγματικο.Νομισμα μπορει να κοψει μονο η τραπεζα της ελλαδας.
μπορουν ομως να γινουν μικρες κοινωνιες ανθρωπων που να στηριζονται στην ανταλλαγη αχρηματη και στην εμπιστοσυνη μεταξυ των μελων.τουλαχιστον ακομη αυτο δεν ειναι παρανομο.Το ζητημα ειναι να μην υπαρχουν εγχρηματες συναλλαγες γιατι απο εκει προκυπτουν οι υπεραξιες.
Να και ενα αρθρο που πετυχα σημερα ψιλοσχετικο http://www.biozo.gr/node/571

skywalker έγραψε:οχι σε αυτη τη μορφη γιατι ειναι αντισυνταγματικο.Νομισμα μπορει να κοψει μονο η τραπεζα της ελλαδας.
μπορουν ομως να γινουν μικρες κοινωνιες ανθρωπων που να στηριζονται στην ανταλλαγη αχρηματη και στην εμπιστοσυνη μεταξυ των μελων.τουλαχιστον ακομη αυτο δεν ειναι παρανομο

Δε διάβασα το άρθρο (γιατί βαριέμαι), αλλά νομίζω το αχρήματο οι (κάποιοι τέλος πάντων) Βολιώτες το'χουν κάνει ήδη... http://www.tem-magnisia.gr/index.php

o_apolytos έγραψε:Δε διάβασα το άρθρο (γιατί βαριέμαι)

Δεν είσαι ο μόνος.. Κάνε μας μια μικρή σούμα ρε sky, χωρίς τις περιττές σάλτσες του παραμυθιού.

Σε πολύ σύντομη περιγραφή: Τύπωμα νομίσματος χωρίς ουσιαστικό αντίκρυσμα για τις συναλλαγές εντός μιας πόλης .. οδήγησε στην ανάπτυξη του τόπου.
Το Wörgl (Βεργκλ) ήταν μια μικρή πόλη 4.500 κατοίκων στην Αυστρία όπου διεξήχθη ένα καινοτόμο οικονομικό πείραμα το 1932. Ήδη η Ευρώπη είχε χτυπηθεί από το κραχ του 1929, και το 1931 που εκλέχτηκε Δήμαρχος ο Michael Untergüggenberger (Μίκαελ Ούντεργκέγκενμπέργκερ) ήδη είχε έλθει η ύφεση με 30% ανεργία, και 10% άπορους.
Ο νέος δήμαρχος είχε έναν μακρύ κατάλογο έργων που ήθελε να εκτελέσει.
Ο Δήμαρχος καταλάβαινε ότι μία αύξηση της φορολογίας τους, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν τα δημοτικά έργα, θα οδηγούσε σε περαιτέρω φτώχεια και ύφεση.
Το χρήμα ως μέσο συναλλαγής ολοένα εξαφανίζεται από τα χέρια των εργατών – παραγωγών και μαζεύεται στα χέρια των λίγων που το συσσωρεύουν, εκμεταλλεύονται τους τόκους, και δεν το επιστρέφουν πίσω στην αγορά.
Ο Δήμαρχος βάζοντας σε εφαρμογή την παραπάνω θεωρία, ξεκίνησε το πρόγραμμα των Δημοτικών του έργων, δίνοντας δουλειά σε πολλούς εργαζόμενους και εργολάβους, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι η πληρωμή τους θα γινόταν με σελίνια (το νόμισμα της Αυστρίας) όχι εκτυπωμένα από την Εθνική Τράπεζα της, αλλά από τον Δήμο του Wörgl.
Τα χρήματα του Wörgl
Στις 31 Ιουλίου 1932 δόθηκαν τα πρώτα 1.800 Σελίνια για να πληρωθούν οι μισθοί των εργαζομένων, και η αξία των υλικών που αναλώθηκαν τον πρώτο μήνα στα δημοτικά έργα.

"Κύκλος χρημάτων: Αρτοποιός (σιτάρι) γεωργός (εργαλεία) σιδεράς (παπούτσια) τσαγκάρης (μαθήματα) δάσκαλος (ψωμί) αρτοποιός."
Ο Δήμαρχος όμως είχε εφαρμόσει μία πρόσθετη μέθοδο για να κάνει το χρήμα να αλλάζει συνεχώς χέρια με μεγάλη ταχύτητα:
Τα χρήματα του Wörgl έχαναν το 1% της ονομαστικής τους αξίας κάθε μήνα. Για να αποφευχθεί αυτή η υποτίμηση ο ιδιοκτήτης του γραμματίου το δαπανούσε όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Ειδάλλως, την πρώτη μέρα του επόμενου μήνα, έπρεπε να αγοράσει ένα κουπόνι σαν γραμματόσημο, με αξία το 1% της ονομαστικής αξίας και να το κολλήσει στο χαρτονόμισμα. Υπήρχε δηλαδή μία λειτουργία αντίθετη από τον τοκισμό, που επέτρεπε στο χρήμα να κυκλοφορεί συνεχώς.

"Προσλήψεις λόγω επιπλέον φόρτου εργασίας σε όλα τα επαγγέλματα. Ανεργία τείνει στο μηδέν. Αύξηση παραγωγικής δραστηριότητας"
Ο Δήμαρχος είχε ένα στρατηγικό πλεονέκτημα: Ήταν αυτός που εκτύπωνε το χρήμα. Δεν ήταν ένας ιδιώτης τραπεζίτης με σκοτεινά συμφέροντα κυριαρχίας από πίσω του, αλλά ένας άνθρωπος στην υπηρεσία των πολιτών.

Η πίσω όψη κάθε γραμματίου περιείχε αυτολεξεί την ακόλουθη συγκινητική δήλωση, κάποια λόγια που φαίνονται σαν να γράφτηκαν σήμερα, και όμως γράφτηκαν το 1932:

«Προς όλους τους ενδιαφερόμενους: Ο αργός ρυθμός που κυκλοφορεί το χρήμα έχει προκαλέσει μια πρωτοφανή ύφεση του εμπορίου και βύθισε εκατομμύρια ανθρώπους σε απόλυτη εξαθλίωση. Από οικονομικής απόψεως, η καταστροφή του κόσμου άρχισε! -Είναι καιρός, με αποφασιστική και έξυπνη δράση, να προσπαθήσουμε να συγκρατήσουμε την πτωτική βουτιά του εμπορίου και έτσι να σωθεί η ανθρωπότητα από αδελφοκτόνους πολέμους, χάος και διάλυση. Οι άνθρωποι ζουν μέσα από την ανταλλαγή υπηρεσιών τους. Η υποτονική κυκλοφορία έχει σταματήσει σε μεγάλο βαθμό αυτή την ανταλλαγή και έτσι ρίχνονται εκατομμύρια άνθρωποι που θέλουν να εργαστούν εκτός εργασίας – Πρέπει, συνεπώς, να αναβιώσουμε αυτή την ανταλλαγή υπηρεσιών και έτσι οι άνεργοι να επιστρέψουν στην παραγωγική τάξη. Αυτός είναι ο στόχος του πιστοποιητικού εργασίας που εκδίδεται από την αγορά της πόλης του Wörgl: Να μειώσει τα βάσανα και το φόβο, να προσφέρει δουλειά και ψωμί».
Η επιτυχία του Wörgl

Σε περίοδο 13 μηνών, ο Δήμαρχος εκτέλεσε όλα τα έργα που είχε σχεδιάσει: Ύδρευση, δρόμοι, φωτισμός. Επίσης κατασκευάστηκαν νέα δημόσια κτίρια, ένας ταμιευτήρας νερού, μία πίστα για σκι, και μια γέφυρα. Επίσης έγιναν αναδασώσεις, γιατί αντιλαμβάνονταν οι άνθρωποι του τότε, που ζούσαν πιο κοντά στη Φύση, το μελλοντικό κέρδος από την ύπαρξη των Δασών.
(τα παραπάνω είναι η βασική ιδέα και η υλοποίηση)

Το πειραμα στο βεργκλ μου εφερε στο μυαλο ενα ενδιαφερον αρθρο του Δελαστικ στα επικαιρα. (δε συμφωνω απαραιτητα πολιτικα με το αρθρο και κυριως με τα οσα γραφονται στο συγκεκριμενο περιοδικο).

Γιώργος Δελαστίκ: "Πώς θα μπορούσε να γίνει η επιστροφή στη δραχμή"

Αποθέωση του στρουθοκαμηλισμού....
Οι Γερμανοί συζητούν δημοσίως και καταρτίζουν σχέδια για το πώς ακριβώς θα χρεοκοπήσουν «συντεταγμένα» την Ελλάδα, διαφυλάσσοντας τα συμφέροντά τους και παράλληλα εξουθενώνοντας οικονομικά και εξανδραποδίζοντας εθνικά τους Έλληνες, κρατώντας τη χώρα μας στην Ευρωζώνη, αλλά εμείς ούτε που τολμάμε να συζητήσουμε καν δημοσίως αν συμφέρει την Ελλάδα κάτω από αυτές τις συνθήκες να επιστρέψει στη δραχμή. Αν, δηλαδή, η ανάκτηση της οικονομικής και εθνικής κυριαρχίας της πατρίδας μας μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερες συνθήκες διαβίωσης του λαού μας από την παραμονή της στο καθεστώς υποτέλειας προς το Δ’ Ράιχ της Γερμανίας και τη μέγκενη του ευρώ, που πλέον εγγυάται την εξαθλίωση των Ελλήνων.

Το πρόβλημα είναι πολιτικό. Λύσεις υπάρχουν και πολλές μέσα στο πλαίσιο του συστήματος. Το ζήτημα, όμως, είναι η στάση της όποιας ελληνικής κυβέρνησης – αν, δηλαδή, θα δρα ως εντολοδόχος των δυνάμεων κατοχής, όπως κάνει η κυβέρνηση Παπανδρέου, ή αν θα ενδιαφέρεται υποτυπωδώς και για τα συμφέροντα των Ελλήνων.

Ποτέ με τον Γ. Παπανδρέου!
Θα το διευκρινίσουμε ευθύς εξαρχής: Όπως την περασμένη εβδομάδα διακηρύσσαμε ότι σε περίπτωση χρεοκοπίας συνιστά συμφορά κατακλυσμιαίων διαστάσεων η παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ, έτσι και το πέρασμα στη δραχμή θα απέβαινε ακόμη πιο ολέθριο, αν στην εξουσία βρισκόταν η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου!

Όσα θα αναφερθούν στη συνέχεια δεν προϋποθέτουν την ύπαρξη κάποιας ριζοσπαστικής, προοδευτικής, πόσω μάλλον αριστερής κυβέρνησης. Όχι. Απαιτούν, όμως, να βρίσκεται στην εξουσία μια αστική κυβέρνηση, η οποία να μην είναι συνεργάτης και όργανο των επικυρίαρχων της πατρίδας μας, όπως αυτή του Γιώργου Παπανδρέου, αλλά να φιλοδοξεί να διασώσει οικονομικά και τα εκατομμύρια των Ελλήνων μαζί με τον ελληνικό καπιταλισμό.

Όπως δείχνει το παράδειγμα της Ουγγαρίας, αυτό μπορεί να το κάνει και μια δεξιά κυβέρνηση, ενώ, όπως δείχνει το παράδειγμα της Ισλανδίας, αυτό μπορεί να εξαναγκαστεί να το κάνει κάτω από τη λαϊκή πίεση και μια κεντροαριστερή κυβέρνηση.

Το κριτήριο διαφοροποίησης στο συγκεκριμένο θέμα και στα αρχικά στάδια δεν είναι οι ιδεολογικοπολιτικές διαφορές –αν υπάρχουν–, αλλά το αν θέλουν να υπηρετήσουν τους ξένους δυνάστες ή το λαό τους, πάντα μέσα στο πλαίσιο του συστήματος. Δεν αναφερόμαστε σε ριζοσπαστικές ή επαναστατικές αλλαγές.

Απαγόρευση εξαγωγής κεφαλαίων
Χάριν συζητήσεως, ας υποθέσουμε ότι έχουμε μια κυβέρνηση που δεν είναι όργανο των κατοχικών δυνάμεων και αποφασίζει να γυρίσουμε στη δραχμή. Τι θα έπρεπε να κάνει, ώστε η αλλαγή νομίσματος να είναι όσο το δυνατόν λιγότερο οδυνηρή και, κυρίως, να ανοίγει ο δρόμος για οικονομική ανόρθωση του λαού και της χώρας;

Ας αρχίσουμε με τα «τεχνικά» θεμελιώδη ζητήματα, τα οποία καθορίζουν και το πολιτικό πλαίσιο των στόχων που θα υπηρετηθούν με την επαναπόκτηση της νομισματικής κυριαρχίας της χώρας μας.

Πρώτον, πριν καν ανακοινωθεί επισήμως η επιστροφή στη δραχμή, έχει υπογραφεί η απόφαση απαγόρευσης εξαγωγής κεφαλαίων από την Ελλάδα χωρίς άδεια της Τράπεζας της Ελλάδος. Το μέτρο αυτό είναι απολύτως αναγκαίο για να μην μπορούν να φύγουν κεφάλαια από τη χώρα.

Δεύτερον, εθνικοποιείται ακαριαία για σύντομο χρονικό διάστημα, η διάρκεια του οποίου θα καθοριστεί από τις εξελίξεις, το σύνολο του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, ώστε, αφενός, να μην χάσουν οι καταθέτες τις αποταμιεύσεις τους και, αφετέρου, να μην μπορούν να παιχτούν κερδοσκοπικά παιχνίδια στο εσωτερικό της χώρας εις βάρος της ελληνικής οικονομίας.

Νόμισμα μη διαπραγματεύσιμο
Τρίτον, η κυβέρνηση ορίζει με πολιτικοοικονομικά κριτήρια τη νέα ισοτιμία δραχμής - ευρώ, όπως αυτή θέλει, και ταυτόχρονα διακηρύσσει την απόφασή της να ελέγχει και να ορίζει αυτή την εξέλιξη της ισοτιμίας του εθνικού νομίσματος, διατηρώντας τη σταθερή στο μεσοδιάστημα.

Αυτό σημαίνει ότι, τέταρτον, η κυβέρνηση απαγορεύει αυστηρά την εξαγωγή και την εισαγωγή δραχμών από και προς την Ελλάδα σε υλική ή λογιστική μορφή. Το μέτρο αυτό σημαίνει ότι η δραχμή δεν είναι κατ’ ουδένα τρόπο διαπραγματεύσιμη στα διεθνή χρηματιστήρια, άρα δεν μπορούν να την υποτιμήσουν οι κερδοσκόποι, αφού δεν έχουν δραχμές για να κάνουν συναλλαγές γύρω από την ισοτιμία της.

Αν δεν ληφθεί το μέτρο αυτό, ένας χρηματιστής στο Λονδίνο αγοράζει αμέσως, π.χ., ένα εκατομμύριο δραχμές με ισοτιμία, λόγου χάριν, ένα προς ένα με το ευρώ –να υποθέσουμε ότι αυτή την ισοτιμία όρισε η ελληνική κυβέρνηση– και τις πουλάει επίτηδες με χασούρα δύο δραχμές στο ευρώ για να υποτιμηθεί το νόμισμα, βγάζοντας παράλληλα πολύ περισσότερα κέρδη, έχοντας την ίδια στιγμή ποντάρει, ας πούμε, δέκα εκατομμύρια ευρώ σε παράγωγα που προβλέπουν υποτίμηση της νέας δραχμής κατά 50%!

Η εσωτερική αγορά
Κοινοτοπίες είναι όλα αυτά που λέμε. Τίποτα πρωτότυπο ή ριζοσπαστικό δεν έχουν. Όλα αυτά ίσχυαν πριν από την εισαγωγή του ευρώ σε όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρώπης. Μέχρι και η... Μαλαισία (!) έκανε για το εθνικό της νόμισμα, το ρίνγκιτ, αυτά που λέμε για τη δραχμή παραπάνω κατά τη διάρκεια της χρηματοοικονομικής κρίσης που συγκλόνιζε τη Νοτιανατολική Ασία το 1998 και αποδείχτηκε ότι ήταν η μόνη χώρα της περιοχής που έβγαλε την κρίση με ελάχιστες απώλειες, ενώ η Ινδονησία, η Ταϊλάνδη και η Νότια Κορέα είχαν υποστεί τεράστιες ζημιές και καταβαράθρωση του βιοτικού τους επιπέδου.

Η εισαγωγή εθνικού νομίσματος επιτρέπει καταρχάς τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, καθώς το κράτος «κόβει νόμισμα» κι έτσι πληρώνονται μισθοί και συντάξεις. Η μη διαπραγματεύσιμη δραχμή διασφαλίζει το νόμισμα από ανεπιθύμητες υποτιμήσεις.

Όπως και σήμερα, τα έσοδα της χώρας από τον τουρισμό, τις εξαγωγές και τη ναυτιλία είναι οι εισροές που τότε θα μας εξασφαλίζουν το όποιο συνάλλαγμα, μαζί, φυσικά, με τα δάνεια που θα παίρνει η χώρα από το εξωτερικό.

Εννοείται ότι οι εισαγωγές προϊόντων στην Ελλάδα θα περιοριστούν. Εύλογο είναι το ερώτημα: Πώς θα πληρωθούν, με τι συνάλλαγμα, τα αναγκαία για την επιβίωση της χώρας προϊόντα, όπως πετρέλαιο, είδη διατροφής, αναγκαία μηχανήματα και οχήματα κ.λπ.;...

Ένα μοναδικό πλεονέκτημα
Εννοείται ότι τα έσοδα από τις εξαγωγές, τον τουρισμό κ.λπ., που πλέον θα είναι σε συνάλλαγμα, θα πρέπει να κατευθυνθούν πρωτίστως για την εισαγωγή των θεμελιωδών προϊόντων.

Η χώρα, όμως, τις πρώτες δύσκολες εβδομάδες θα έχει και ένα προσωρινό, μοναδικό πλεονέκτημα: Το νόμισμα που θα εγκαταλείψει, το ευρώ, θα υπάρχει μέσα στην Ελλάδα σε δισεκατομμύρια και με υλική μορφή! Θα υπάρχει, δηλαδή, αρχικά συνάλλαγμα δισεκατομμυρίων για να εισαχθούν τα πρώτα αναγκαία προϊόντα. Αυτό δεν συνιστά τη λύση του προβλήματος, προσφέρει, όμως, μια αρχική, προσωρινή διευκόλυνση εισαγωγών.

Η επαναδραστηριοποίηση του σήμερα παρασιτικού εν πολλοίς και προσανατολισμένου στην είσπραξη επιδοτήσεων από την ΕΕ αγροτικού τομέα στην παραγωγή τροφίμων θα βελτιώσει αισθητά την κατάσταση. Εννοείται ότι θα πάψουμε να εισάγουμε πατάτες από την Αίγυπτο, φακές από το Πακιστάν και... ζύμη για ψωμί από την Κίνα!

Από εκεί και πέρα, τίθενται μια σειρά πολιτικά ζητήματα που θέλουν ξεχωριστή, μεγάλη συζήτηση. Θα απευθυνθούμε για δάνεια στη Ρωσία ή στην Κίνα; Θα θέλαμε να αγοράζουμε πετρέλαιο από το Ιράν; Και πολλά άλλα...

Το καίριο ερώτημα είναι: Όλοι καταλαβαίνουμε ότι ο Γιώργος Παπανδρέου δεν πρόκειται ποτέ μα ποτέ να ασκήσει μια τέτοια εθνική πολιτική. Υπάρχει, όμως, περίπτωση να την υλοποιήσει ο Αντώνης Σαμαράς και η Νέα Δημοκρατία;

Η απάντηση είναι απλή: Αν ο λαός συνεχίσει να παραμένει θεατής των εξελίξεων, τότε δεν υπάρχει καμιά περίπτωση οποιαδήποτε κυβέρνηση του κατεστημένου να ακολουθήσει τέτοια πολιτική, όσο κι αν αυτή βρίσκεται πλήρως εντός του συστήματος. Αν, όμως, εξαναγκάσει με την αντίστασή του την κυβέρνηση Παπανδρέου να φύγει κακήν κακώς από την εξουσία, τότε, ναι, υπάρχουν ελπίδες άσκησης τέτοιας πολιτικής! 

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Επίκαιρα" στις 6/10/11