ΣΕΜΦΕ forum

...Βλέπω λοιπόν πως η Apple έχει πιάσει το νόημα. Με τα μηχανήματά της και τα προγράμματα που φτιάχνει προσπαθεί να έχει πάντα μία πρακτική εφαρμογή στον τομέα της επιμόρφωσης, αλλά και των δημιουργικών ανησυχιών που έχουν όλοι οι έφηβοι αλλά και οι νεαροί ενήλικες φοιτητές / σπουδαστές. Κατ’ αρχάς η ίδια η εταιρεία κάνει εκπτώσεις στα προϊόντα της (κεντρικά, προσέξτε, όχι με μεσολάβηση κάποιου υπουργείου και κουραφέξαλα) σε όλους τους φοιτητές Πανεπιστημιακών ιδρυμάτων - όχι μόνο πρωτοετείς και μόνο αριστούχους όπως κάνουμε π.χ. τώρα στην Ελλάδα με το ?Δες την ψηφιακά?. Και μιλάμε για αξιοπρεπή έκπτωση σε αξιοπρεπή μηχανήματα, όχι πάρε φορητό των 1000 ευρώ που τσίμα τσίμα κάνει δουλειά να σου δώσω τα 500 γιατί είσαι αριστούχος και πρωτοετής...

Και μιας που μιλάμε με iTunes: μέσα στον τελευταίο μήνα η Apple έδωσε στη δημοσιότητα το καλούμενο "iTunes U" ("Πανεπιστήμιο του iTunes" θα το λέγαμε σε ελεύθερη απόδοση στα Ελληνικά?). Με λίγα λόγια, είναι μία ενότητα του iTS (iTunes Store) όπου μπορεί όποιο Πανεπιστήμιο θέλει, δωρεάν, να έχει τη δικιά του ενότητα, και να κάνει εκπαιδευτικό υλικό διαθέσιμο online, και όλα αυτά μέσα από το iTunes. Παράδειγμα για ηλιθίους, όπως εγώ: είσαι Πανεπιστήμιο, έχεις δέκα Σχολές. Το ΔΕΠ σου αναλαμβάνει να ψηφιοποιήσει υλικό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για εκπαίδευση. Ηχογραφούν τις διαλέξεις τους (π.χ. με ασύρματα μικρόφωνα Bluetooth συνδεδεμένα με τον φορητό τους ή με ένα Mac Mini ή δεν ξέρω εγώ τι άλλο), μετατρέπουν τις σημειώσεις του μαθήματος σε καλαίσθητα PDFs, έχουν τα Keynotes των παρουσιάσεων, βίντεο και φωτογραφίες με υλικό που σχετίζεται με την παράδοση, τέτοια πράγματα. Στη συνέχια σου τα δίνουν, τα βάζεις στους servers σου, στήνεις και μία σελίδα με τα πρότυπα και τους κανόνες που σου δίνει η Apple, και κάνεις την καταχώρηση στο iTunes U. Μπορείς να αφήσεις το περιεχόμενο αυτό διαθέσιμο σε κάθε επισκέπτη, ή να κλειδώσεις σελίδες για πρόσβαση μόνο από σπουδαστές σου, ή ακόμη και μόνο από εκπαιδευτικό προσωπικό. Μάλιστα, το σύστημα επιτρέπει (ενθαρρύνει καλύτερα) την επεξεργασία του υλικού και του περιεχομένου των σελίδων σου στο iTunes U από τους ιδίους τους εκπαιδευτικούς, χωρίς να χρειάζεται να επεμβαίνει προσωπικό διαχείρισης. Με βάση τα ανωτέρω: ο φοιτητής ανοίγει το iTunes (το οποίο σημειωτέον είναι δωρεάν και διαθέσιμο και σε Mac και σε Windows), μπαίνει στο iTunes Store, κάνει κλικ στο iTunes U και από εκεί στη σελίδα του ιδρύματός σου. Έχει μπροστά του όσες επιλογές θέλεις εσύ, μπορεί να δει τα μαθήματα που έχεις διαθέσιμα, να δει τι υλικό υπάρχει διαθέσιμο για το καθένα από αυτά, τι νεώτερο υπάρχει και να το κατεβάσει τοπικά. Διαλέξεις σε μορφή podcast, βίντεο, τα πάντα - και φυσικά να αφήσει feedback, δηλαδή τα σχόλιά του ή τις απορίες του, πολύ πολύ σημαντικό για την εκπαιδευτική διαδικασία. Αν θέλει δε μάλιστα, μπορεί να εγγραφεί συνδρομητής σε κάποιο ή κάποια μαθήματα και κάθε φορά που ανοίγει το iTunes να έρχονται αυτόματα από μόνα τους όλα τα καινούργια υλικά που είναι διαθέσιμα για τα μαθήματα που παρακολουθεί!

Φανταστείτε σενάριο: ένα από τα μαθήματά μου είναι ας πούμε η Παγκόσμια Ιστορία (λέμε τώρα). Πάω στην παράδοσή μου, ακούω τον καθηγητή, δεν κρατάω σημειώσεις γιατί θέλω να τον προσέξω και να καταλάβω τι λέει. Τελειώνει η παράδοση, και κάποια άλλη στιγμή θα ανοίξω το iTunes. ΑΥΤΟΜΑΤΑ, χωρίς καμία παρέμβαση από εμένα, θα έρθουν στα χέρια μου: η παράδοση ηχογραφημένη σε podcast, οι σημειώσεις του μαθήματος, γραμμένες από τον καθηγητή σε ηλεκτρονική μορφή με ιδιαίτερη έμφαση σε όσα θεωρεί πως είναι σημαντικότερο να ξέρω, συνοδευτικές φωτογραφίες της εποχής που θέλει να δω, ή ιστορικά βίντεο με σημαντικά γεγονότα προς ανάλυση και σκέψη, ακόμη και το ίδιο το Keynote της παρουσίασης. Και φυσικά όποιο άλλο υλικό δεν θεωρούσε τόσο σημαντικό ώστε να στριμώξει στο 45λεπτο του μαθήματος, αλλά θα μου είναι χρήσιμο ως γνώση στη μελέτη μου. Όλα αυτά, επειδή είναι μέσα στο iTunes, μπορώ να τα έχω όλα μαζεμένα, και συνδέοντας απλώς το iPod μου (αν έχω ένα, αν δεν έχω και πάλι γίνεται) αυτόματα διαλέξεις, βίντεο και φωτογραφικό υλικό πάει βολτίτσα στον δίσκο του: ακούω τη διάλεξη όπου θέλω, πηγαίνοντας μπρος πίσω για να καταλάβω κάτι καλύτερα, αν σταματήσω κάποια στιγμή να ακούω όταν την ξανανοίξω θα συνεχίσει από εκεί που ήταν, και διάφορα τέτοια καλούδια. Και αν δεν καταλάβω κάτι ή αν έχω κάποιο σχόλιο ή παρατήρηση, μπορώ να στείλω ένα mail στον καθηγητή μου ή να το ποστάρω δημόσια ώστε να διαβάσουν κι άλλοι, να μάθουν ή να αποδοκιμάσουν ή να επιδοκιμάσουν, αναλόγως - μπορώ ακόμη και να κάνω μία βιντεοδιάσκεψη με τον καθηγητή και μέχρι άλλους δύο συμφοιτητές μου και να τον ρωτήσουμε ό,τι θέλουμε ζωντανά, αν δε μπορούμε να κανονίσουμε ένα ραντεβού από κοντά! Ξαφνικά ένα απλό, βαρετό μάθημα έγινε πάρα μα πάρα πολύ πιο ενδιαφέρον.

Όλα αυτά είναι τεχνολογικές πτυχές που αν προστεθούν στην εκπαιδευτική διαδικασία την απογειώνουν πραγματικά. Παίρνω την Apple σαν παράδειγμα γιατί είναι η μοναδική μεγάλη εταιρεία του χώρου που ασχολείται σοβαρά και ενεργά με τη μόρφωση σαν τομέα όπου οι υπολογιστές βρίσκουν μεγάλη εφαρμογή, και γιατί οι λύσεις της έχουν τη διαολεμένη ικανότητα να δουλεύουν με "θανάσιμη" αποτελεσματικότητα, γρήγορα, απλά και εύκολα. Το ίδιο θα μπορούσε να γίνει ακόμη και με ένα απλό site με υλικό και ένα απλό laptop με Windows, με ελαφρώς περισσότερο κόπο, ανάλογα με τις δυνατότητες που θέλεις ως ίδρυμα. Το πρόβλημα στην Ελλάδα είναι πολυδιάστατο όμως: δεν έχουμε laptops για όλους τους φοιτητές, δεν έχουμε ευρυζωνικές συνδέσεις για όλους τους φοιτητές (που είναι απαραίτητες για αυτή τη δουλειά), δεν καθόμαστε να συστήσουμε στους νέους τους υπολογιστές (οι περισσότερες χαζογκόμενες πιστεύουν ακόμα πως οι υπολογιστές είναι μόνο ή για παιχνίδια ή για επιχειρηματίες, όσες γυναίκες ασχολούνται ή είναι nerd/geeks με την παλιά έννοια του όρου, ή λαμπρές εξαιρέσεις που έκατσαν να μάθουν έστω τα πέντε βασικά πράγματα).Σημείωση el_greco: προφανώς αυτό δεν πολυισχύει στο ΕΜΠ Αλλά δεν είναι μόνο εκεί το πρόβλημα, είναι και βαθύτερη νόσος της νοοτροπίας με την οποία κάνουμε το μάθημα. Σε πολλές επιστήμες (όπως τη δική μου) από ένα σημείο και μετά η φυσική παρουσία και ενασχόληση είναι αναντικατάστατη και η τεχνολογία δε μπορεί να προσθέσει σχεδόν τίποτα. Γενικά όμως, τα Ελληνικά ιδρύματα, τόσο της Ανωτέρας (ΤΕΙ), όσο και της Ανωτάτης (ΑΕΙ) εκπαιδεύσεως, περιφρονούν τα νέα μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία. Οι διοικήσεις των ιδρυμάτων αγνοούν ή περιφρονούν όλα όσα αναφέραμε, και μένουν προσκολλημένα στις παλιές τακτικές.

Το αποτέλεσμα; Ο ένας ή δύο καθηγητές που κάθονται να βγάλουν υλικό με αυτόν τον τρόπο το κάνουν μεμονωμένα, ελαττωματικά και σπασμωδικά (φυσικό, αφού δεν έχουν μία κεντρική οργάνωση ή υποστήριξη), και οι φοιτητές έχουν πολύ πιο δημιουργικά ή παραγωγικά (το κέρατό μου, ή και πιο ενδιαφέροντα) πράγματα να κάνουν με το χρόνο τους από το να κυνηγάνε μία σύνδεση Internet για να δηλωθούν στο τάδε μάθημα. Γιατί γίνεται κι αυτό, έχω δει έδρες στη Σχολή μου να δέχονται δηλώσεις συμμετοχής για εξετάσεις ΜΟΝΟ μέσω Διαδικτύου, με τρόπο απόλυτο, δύσκαμπτο και δυσκοίλιο, και τίποτα παραπάνω από νέες τεχνολογίες. Από την άλλη οι καθηγητές βρίσκονται λίγο - πολύ στην ίδια κατάσταση με τους φοιτητές: δεν ξέρουν πώς να δουλέψουν όλα αυτά τα μπλιμπλίκια, αν ξέρουν δεν κάθονται να ασχοληθούν με το content generation πέραν του να φτιάξουν κουτσά στραβά μία παρουσίαση στο PPT που δεν την αλλάζουν για πέντε χρόνια, και φυσικά δεν έχουν από το ίδρυμά τους την παροχή των μέσων (συνδέσεις, PCια, εργαλεία) να κάνουν τη δουλειά που λέμε παραπάνω. Δεν υπάρχει πιο πονεμένη ιστορία από καθηγητή που βγάζει σε αμφιθέατρο 300 ατόμων (πρωτοετών κιόλας!) σε προτζέκτορα με διαφάνειες σελίδα με hyperlinks! Και τα φοιτητούδια από κάτω να σκίίίίίίίζονται να "κρατήσουν σημειώσεις", λες και από τις διευθύνσεις θα περάσουν το μάθημα ή θα μάθουν την επιστήμη τους. Θλιβερές εικόνες, άθλιες προσαρμογές των επιστημονικών προόδων στο μορφωτικό συνεχές των Ελλήνων φοιτητών.

Όσο πηγαίνουμε έτσι, μπροστά δε θα βγούμε ποτέ. Μπορεί στο εξωτερικό να έχουν παρωπίδες στον τρόπο σκέψης τους περισσότερο από εμάς, μπορεί εδώ να έχουμε άριστα βιβλία και τα μεγαλύτερα μυαλά από σπουδαστές και διδάσκοντες, μπορεί η τεχνική υποδομή όσον αφορά στο εργασιακό μέρος (π.χ. τομογράφοι στην Ιατρική, επιταχυντές στη Φυσική και δεν ξέρω εγώ) να είναι πολύ καλή, μπορεί να είναι πολύ πιο ευέλικτη και ταχεία η σκέψη στα Ελληνικά Πανεπιστήμια, αλλά ώρες ώρες απορώ με την κατάσταση. Μας έχει φάει η γραφειοκρατία, η αλαζονεία, οι μικρότητες σε ατομικό και πολιτικό επίπεδο, μεταξύ πολιτικών, κομμάτων, καθηγητών, εδρών, ιδρυμάτων, τομέων, κ. λπ. Ποιος θα κάτσει να αναλάβει το τιτάνειο έργο να προσαρμόσει (σ)τα Ελληνικά δεδομένα (σε) ένα εκπαιδευτικό πρότυπο σαν αυτό που αναλύσαμε παραπάνω;

Αυτός είναι και ο μόνος λόγος για τον οποίον ζηλεύω τα ξένα Πανεπιστήμια. Την αγαπάω τη χώρα μου και δεν την αφήνω, και πιθανότατα κι εγώ και οι συμφοιτητές μου θα βγούμε πολύ καλύτεροι επιστήμονες από τους μελλοντικούς συναδέρφους μας στην αλλοδαπή. Αυτό θα είναι όμως λόγω του προσωπικού μας κόπου και διαβάσματος, και ψαξίματος για εξτρά πηγές, για παραπάνω πληροφορίες, για παραπάνω διάβασμα. Όσο θεϊκός και να είναι ένας καθηγητής, όσο γκουρού και να έχει αποδειχθεί, δε μπορεί με τις παραδόσεις απλώς να σου ανοίξει το κεφάλι και να στα βάλει μέσα, είναι ανθρωπίνως αδύνατον. Όσοι έχουμε εξοικείωση με το Internet, τα ψαχτήρια, τα νέα μέσα έχουμε την ακμή του ξήρου με το μέρος μας, έχουμε το προβάδισμα και το προτέρημα της πληροφορίας ανά πάσα στιγμή, οι υπόλοιποι όμως τι γίνονται;

Σας έπρηξα, αλλά τα σκέφτομαι μέρες τώρα και ήθελα να τα βγάλω - πάντως αν άνοιγε η Apple παράρτημα στην Ελλάδα θα με ενδιέφερε πολύ να δουλέψω εκεί, προσωρινά τουλάχιστον, στο θέμα της προσέγγισης των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της χώρας για υλοποίηση τέτοιων προγραμμάτων?

-από την άλλη φοβάμαι ότι η ανταπόκριση θα είναι απογοητευτική:(