Με αφορμη τη δημοσιευση του Ναξιου και την αναδημοσιευση ενος mail για τις αναδασωσεις ανοιγω το topic αυτο για να συγκεντρωσουμε (και να σχολιασουμε) οι ενιδιαφερομενοι στοιχεια σχετικα με την αναδασωση.
Νάξιος έγραψε:Υπάρχει μία διαφορά μεταξύ των όρων "εθελοντική αναδάσωση" και εθολοντική δενδροφύτευση". Παραθέτω τη διαφορά τους από ένα έγγραοφο του Υπουργείου Γεωργίας:
Κατ' αρχήν και προς αποφυγή παρεξηγήσεων κάνουμε αντιδιαστολή των εννοιών "εθελοντική δενδροφύτευση" και "εθελοντική αναδάσωση".
"Εθελοντική δενδροφύτευση" είναι εκδήλωση μιας ημέρας, εκπαιδευτικού κυρίως χαρακτήρα (σχολεία, οργανώσεις νέων, κ.λπ.) που γίνονται μετά από συνεννόηση των ενδιαφερομένων με την τοπική δασική υπηρεσία στα πλαίσια του άρθρου 21 του Ν. 998/79 χωρίς να απαιτείται έκδοση σχετικής απόφασης.
"Εθελοντική αναδάσωση" είναι η εκτέλεση συγκεκριμένου αναδασωτικού έργου ή εργασίας σε δημόσια δασική έκταση από φυσικά ή νομικά πρόσωπα, εκτός του ευρύτερου δημόσιου τομέα, με την επίβλεψη και εποπτεία της δασικής υπηρεσίας, μετά από έκδοση σχετικής απόφασης του Γεν. Γραμματέα της Περιφέρειας, στα πλαίσια του άρθρ. 16 του Ν. 998/79 και του άρθρ. 20 του Ν. 1418/84, σύμφωνα με τη σχετική (β) δ/γή μας.
***Στην περίπτωση που αποφaσίσουμε να κινηθούμε με εθολοντική αναδάσωση ακολουθείται η εξής διαδικασία:
Περιπτώσεις εθελοντικής αναδάσωσης και ακολουθητέα διαδικασία.
1. Από φορείς ή πρόσωπα που μπορούν να χρηματοδοτήσουν συγκεκριμένο έργο.
α) Αν υπάρχει μελέτη ο χρηματοδότης επιλέγει ανάδοχο (κάτοχο κατάλληλου πτυχίου ΕΔΕ ή ΜΕΕΠ) και εξοφλεί τους λογαριασμούς έχοντας τη δυνατότητα απασχόλησης και εθελοντικού προσωπικού.
β) Αν δεν υπάρχει μελέτη μπορεί το έργο να γίνει με το σύστημα μελέτη-κατασκευή όπως και παραπάνω ή η μελέτη να συνταχθεί από τη δασική υπηρεσία ή να ανατεθεί σε μελετητή και να χρηματοδοτηθεί από το φορέα που θα κατασκευάσει το έργο.
2. Αναδάσωση από φορείς που μπορούν να διαθέσουν εργατικό προσωπικό σε ορισμένο αριθμό και για ορισμένη διάρκεια ημερών σύμφωνα με χρονοδιάγραμμα που θα συνταχθεί σε συνεργασία με την αρμόδια δασική υπηρεσία.
α) Αν ο φορέας έχει κάποια οικονομική δυνατότητα επιλέγει ανάδοχο ο οποίος κατασκευάζει το έργο απολογιστικά με αμοιβή επί του εργολαβικού οφέλους, που βαρύνει τον φορέα. Ο ανάδοχος αναλαμβάνει την οργάνωση του προσφερομένου για την αναδάσωση προσωπικού και την ευθύνη καλής κατασκευής του έργου.
β) Αν ο φορέας προσφέρει μόνο εργατικό προσωπικό η Δασική Υπηρεσία εκτελεί το έργο με αυτεπιστασία χρησιμοποιώντας το προσφερόμενο προσωπικό που πρέπει να είναι κατάλληλο και δυνάμενο να εργασθεί.
Σε όλες τις περιπτώσεις η αρμόδια Δασική Αρχή επιβλέπει και εποπτεύει τα έργα και χορηγεί απαιτούμενο φυτευτικό ή άλλο πολλαπλασιαστικό υλικό δωρεάν.
Eξαιτίας της ειδικότητάς μου (είμαι βιολόγος και έχω εκπονήσει διδακτορικό με θέμα τη μεταπυρική διαδοχή της βλάστησης) θα ήθελα να κάνω ορισμένες (ελπίζω χρήσιμες) παρατηρήσεις πάνω στο θέμα των αναδασώσεων των καμένων εκτάσεων.
Σχεδόν το σύνολο των εκτάσεων που κάηκε τόσο στην Αιγιάλεια όσο και στην Ηλεία αφορά βλάστηση μεσογειακού τύπου (κυρίως θαμνώνες αείφυλλων πλατύφυλλων και δάση χαλεπίου πεύκης). Αυτού του τύπου τα οικοσυστήματα έχουν την ικανότητα της αναγέννησης μετά τη φωτιά με την προϋπόθεση ότι δεν θα απειληθούν από δευτερογενείς ανθρώπινές παρεμβάσεις (επανάληψη πυρκαγιάς, βόσκηση, εκχέρσωση κλπ.).
Η τεχνητή αναδάσωση είναι μια διαδικασία με μεγάλο οικονομικό κόστος και εξαιρετικά αμφίβολη αποτελεσματικότητα. Καταρχήν είναι ουτοπικό να πιστεύει κανείς ότι μπορούμε να αντικαταστήσουμε με τεχνητό τρόπο ακόμα και ένα μικρό μέρος των εκατομμυρίων δέντρων που κάηκαν. Δεύτερον, η τεχνητή αναδάσωση είναι μια βίαιη επέμβαση στο οικοσύστημα που απαιτεί διάνοιξη δρόμων, χρήση βαριών μηχανημάτων κλπ. και το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι συχνά για κάθε δέντρο που φυτεύουμε μπορεί να έχουμε καταστρέψει άλλα δέκα που είχαν φυτρώσει από μόνα τους. Τρίτον, η επιτυχημένη αναδάσωση προϋποθέτει σωστή προετοιμασία με επιλογή των ειδών που θα φυτευτούν, συλλογή σπερμάτων από την ευρύτερη περιοχή της αναδάσωσης για να μην έχουμε γενετική αλλοίωση των φυτικών πληθυσμών, καλλιέργεια των νεαρών φυταρίων στα δασικά φυτώρια, προετοιμασία του εδάφους όπου θα πραγματοποιηθεί η φύτευση και περιποίηση των δεντρυλλίων και τις επόμενες χρονιές μετά την αναδάσωση. Για τους παραπάνω λόγους η τεχνητή αναδάσωση είναι μια ύστατη λύση που η εφαρμογή της γίνεται μόνο τοπικά όταν συντρέχουν ειδικοί λόγοι όπως η πλήρης αδυναμία φυσικής αναγέννησης, ο άμεσος κίνδυνος διάβρωσης, αισθητικοί λόγοι κλπ.
Την περίοδο 1994-2002 εργάστηκα ερευνητικά σχεδόν σε όλες τις καμένες εκτάσεις των νομών Αχαΐας και Ηλείας. Η διαπίστωση μου είναι ότι τα μεσογειακά δάση της περιοχής μπορούν και αναγεννώνται φυσικά με εξαίρεση τις θέσεις που καίγονταν συχνά, που βοσκούνταν ή είχαν καταπατηθεί από τους ντόπιους για να επεκτείνουν τα χωράφια τους.
Η καλύτερη λύση για την αναγέννηση των καμένων δασών της Αιγιάλειας και της Ηλείας είναι η αποφυγή κάθε άμεσης παρέμβασης (με εξαίρεση κάποια αντιπλημμυρικά έργα σε καμένες θέσεις που γειτονεύουν με κατοικημένες ζώνες και οι κλίσεις των θέσεων είναι μεγάλες), η φύλαξη των δασών από την πιθανότητα νέας πυρκαγιάς, η αποφυγή της βόσκησης και η φύλαξη από πιθανούς καταπατητές (που πιστέψτε με, στις περιοχές αυτές δεν είναι οικοπεδοφάγοι που θέλουν να χτίσουν βίλες αλλά ντόπιοι που απλώς επεκτείνουν τα χωράφια τους).
Τα δάση που κάηκαν χρειάζονται ΦΥΛΑΞΗ και παρακολούθηση και όχι τεχνητή αναδάσωση. Ας αφουγκραστούμε τη φύση, ας την αφήσουμε να κάνει το έργο της και αν χρειαστεί μετά από 2-3 χρόνια υπάρχει πάντα η δυνατότητα της υποβοήθησης. Θα παρακαλούσα λοιπόν το Πανεπιστήμιο της Πάτρας ως ο μεγαλύτερος επιστημονικός φορέας της Δυτικής Ελλάδας να παρέμβει προς αυτή την κατεύθυνση.
------από τη mailing list του Πανεπιστημιου Πατρών. Για ευνόητους λόγους δεν παραθέτω το όνομα του συγγραφεα.
Τεχνητή αναδάσωση
Στην περίπτωση που ένα δάσος έχει παραδοθεί στο έλεος συχνών πυρκαγιών (δύο φορές μέσα σε πέντε χρόνια) και υπάρχει έντονη υποβάθμιση του οικοσυστήματος, λόγω της διάβρωσης του εδάφους ή της υπερβόσκησης, τότε χάνεται η ικανότητα φυσικής αναγένησης και η τεχνητή αναδάσωση είναι αναγκαία.
Οι αρμόδιες δασικές αρχές της περιοχής που πρόκειται να αναδασωθεί είναι υπεύθυνες να εκπονήσουν σχετική μελέτη, ώστε να αποτυπωθούν τα βασικά οικολογικά χαρακτηριστικά της περιοχής (ποιότητα εδάφους, τύποι δένδρων κ.ά.) Η απόφαση για αναδάσωση πρέπει να λαμβάνεται πάντα από ειδικούς επιστήμονες, οι οποίοι θα έχουν την ευθύνη του σχεδιασμού και την επίβλεψη του όλου έργου.
Ποια είναι η κατάλληλη εποχή για αναδάσωση;
Η κατάλληλη εποχή είναι από τον Οκτώβριο-Νοέμβριο έως το Μάρτιο, την περίοδο δηλαδή που υπάρχουν αρκετές βροχές, ώστε τα νέα δένδρα να αποκτήσουν ισχυρές ρίζες, για να απορροφήσουν από το έδαφος τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά και να έχουν επάρκεια νερού.
Τι δένδρα επιλέγονται;
Η επιλογή των δένδρων πρέπει να γίνεται πάντα από κάποιον ειδικό και συνήθως η καλύτερη πληροφόρηση γίνεται από τα υπεύθυνα δασαρχεία. Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να επιλεγεί ένα είδος και υποείδος δένδρου που να είναι προσαρμοσμένο στις ιδιαίτερες συνθήκες της εκάστοτε περιοχής. Φρόνιμο είναι επίσης να επιλέγονται φυτά που προέρχονται από ντόπιο σπόρο.
Εάν κάποιος ενδιαφέρεται για μικρά δένδρα, μπορεί να απευθυνθεί στα αρμόδια δασαρχεία.
Πώς φυτεύεται ένα δένδρο;
Στο κέντρο λάκκου που έχει βάθος μισό μέτρο περίπου, τοποθετείται το φυτό με ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να μη χαλάσει η 'μπάλα' με το χώμα που υπάρχει γύρω από τις ρίζες. Η 'μπάλα' σκεπάζεται προσεκτικά με χώμα μέχρι να μη φαίνεται και τελικά διαμορφώνεται ένας λάκκος γύρω από το φυτό, για να διευκολύνεται το πότισμα. Τα φυτά πρέπει να ποτίζονται τα πρώτα δύο, τρία καλοκαίρια της ζωής τους. Σε μερικές περιπτώσεις απαιτούνται το ξεχορτάριασμα και το σκάλισμα των νεαρών φυτών και πιθανόν και το κλάδεμα.
Πληροφορίες
-WWF Ελλάδος
-Σημειώσεις Γενικής Οικολογίας, Μαργαρίτα Αριανούτσου Φαραγγιτάκη, αναπληρώτρια καθηγήτρια στον τομέα Οικολογίας και Ταξινομικής του Βιολογικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών
-'Πώς οι αναδασώσεις καταστρέφουν τα δάση', Νίκος Μάργαρης, καθηγητής Οικοσυστημάτων στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου (Το Βήμα, 28-11-99)
(σημ. η υπογραμιση στο τελευταιο κειμενο ειναι δικια μου)
Facebook
Reddit
Discord Invitation
