Καταγγελία μιας ασθενούς

[Lifo]

Aμαλία Καλυβινού
Εντελώς τυχαία είχα διαβάσει το blog της πριν μερικές βδομάδες.
Τώρα γίνεται θέμα στις εφημερίδες ως μία ακόμα περίπτωση που φανερώνει την απαράδεκτη συμπεριφορά πολλών γιατρών και γενικά τις δυσλειτουργίες του συστήματος υγείας στην Ελλάδα.

[O kanenas]

Έχω να παραθέσω μια ιστορία που αφορά το ίδιο θέμα: την αθλιότητα του ελληνικού συστήματος υγείας. Είναι γραμμένη από μια φίλη του "πρωταγωνιστή". Δεν είναι τόσο καταγγελία, όσο εξιστόρηση των βάσανων που πέρασε ένας άνθρωπος που χρειαζόταν φροντίδα και η όλη αντιμετώπισή του από τους γιατρούς δεν του άξιζε.

Ο Γιώργος Λύκουρας, 21 ετών, έσβησε την Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου 2009 το ξημέρωμα στο Λούβεν Βελγίου -Leuven-, αφού έδωσε πολύχρονη μάχη κατά ενός εξαιρετικά επιθετικού και επίπονου τύπου καρκίνου με το όνομα «σινοβιακό μονόμορφο σάρκωμα». Ο αγώνας ήταν πράγματι άνισος. Μάθαμε ότι οι πιθανότητες να νικήσει κανείς την ασθένεια αυτή ήταν και είναι ελάχιστες. Αυτό όμως που διαπιστώσαμε όλοι και όλες, όσοι και όσες ήμασταν κοντά του, ήταν η εγκληματική ανεπάρκεια του ελληνικού συστήματος υγείας να διαγνώσει και να αντιμετωπίσει με σοβαρότητα την πάθηση αυτή. Εμείς νιώσαμε μικροί και ανήμποροι να ανατρέψουμε το μοιραίο.
Αν θέλετε διαβάστε το συνοπτικό ιστορικό που παραθέτω παρακάτω.

Τον Μάιο του 2006 ο 19χρονος τότε Γιώργος την ώρα που έπαιζε ποδόσφαιρο έπεσε και χτύπησε στα πλευρά του κάτω από τον δεξί του θώρακα. Πονούσε πολύ και πήγε στο ορθοπεδικό τμήμα του νοσοκομείου της Σπάρτης. Οι γιατροί, αφού του έβγαλαν ακτινογραφία όπου φαινόταν σπάσιμο στα πλευρά, του σύστησαν ξεκούραση και κάποια παυσίπονα -γύψος εκεί δεν μπαίνει- και τον διαβεβαίωσαν ότι σε μερικές βδομάδες θα νιώσει καλύτερα, αρκεί να ακολουθήσει τις οδηγίες ανάρρωσης. Ως εδώ καλά.

Πέρασαν αρκετές βδομάδες, όμως ο πόνος δεν υποχωρούσε. Πέρασε όλο του το καλοκαίρι κάνοντας υπομονή και ακολουθώντας τις οδηγίες των γιατρών. Στα μέσα του καλοκαιριού, μάλιστα, τους επισκέφτηκε ξανά παραπονούμενος ότι οι πόνοι αντί να υποχωρήσουν εντείνονται. Οι γιατροί απλώς αύξησαν τα παυσίπονα. Τέλη Αυγούστου έπρεπε να πάει στο Ρέθυμνο της Κρήτης για να συνεχίσει τις σπουδές του. Οι δυνατοί πόνοι τον οδήγησαν αυτή τη φορά στο νοσοκομείο των Χανίων. Μια απ’ τα ίδια του λένε και εκεί. Όμως οι πόνοι επιμένουν και τον Σεπτέμβρη επισκέπτεται και το πανεπιστημιακό νοσοκομείο Ηρακλείου. Εκεί του ξανακάνουν ακτινογραφία, διαπιστώνουν ότι τα πλευρά δεν έχουν έρθει στην φυσιολογική τους κατάσταση και του συστήνουν απλά ακόμη δυνατότερα παυσίπονα. Παρά το ότι έχουν περάσει πάνω από 4 μήνες, δεν αναρωτήθηκε κανείς από τους γιατρούς γιατί τα πλευρά ενός νεαρού δεν συνέρχονται. Ένα μικρό εξόγκωμα που είχε δημιουργηθεί στα πλευρά του ούτε που το παρατηρούν, αφού δεν μπαίνουν καν στον κόπο να τον εξετάσουν οπτικά. Η ακτινογραφία τα λέει όλα. Ο ασθενής …τίποτα!

Ως εδώ κάθε φορά που πήγαινε στους γιατρούς αντί να βρει λύση ή έστω κατανόηση στον πόνο του, εισέπραττε σαρκαστικές και επιπόλαιες παρατηρήσεις. Βλέπετε δεν υπάρχουν μετρητές πόνου και οι γιατροί περιορίζονται στις περιγραφές των ασθενών. Τώρα το αν κάποιος είναι αξιοπρεπής και ήπιων τόνων, ήπιος εκτιμάται και ο πόνος του! Κάθε φορά που έφευγε από τα ιατρεία, εκτός από τον πόνο του, κουβαλούσε και ένα σωρό ενοχές για το πόσο κακός ασθενής ήταν.

Πρώτες μέρες του Οκτώβρη ο Γιώργος πάει από την Κρήτη στην Αθήνα. Το παιδί δεν ήταν καλά. Δεν μπορούσε να σταθεί από τους πόνους. Ούτε να κάτσει τον βόλευε, ούτε όρθιος, ούτε ξαπλωμένος. Μόνο τριγυρνούσε σαν αγρίμι μέσα στο σπίτι, έπαιρνε πια 5 με 6 Μεζουλίτ (παυσίπονα) την ημέρα («τζάμπα τα παίρνω, δεν κάνουν τίποτα» έλεγε) και στο πρόσωπό του έβλεπε κανείς τον πόνου. Την ίδια μέρα κιόλας πάει στο Κρατικό νοσοκομείο της Νίκαιας. Ο Θωρακοχειρουργός ακούει με προσοχή την ιστορία του, (νομίζω ότι ήταν ο μόνος που του αφιέρωσε χρόνο, για να τον ακούσει και να τον εξετάσει σοβαρά), παρατηρεί και το εξόγκωμα στα πλευρά και συστήνει αξονική τομογραφία. Αν το νοσοκομείο είχε καλύτερη υποδομή, ίσως να γινόταν επιτόπου εισαγωγή, πράγμα αδύνατον τις ημέρες εκείνες στο Κρατικό Νίκαιας. Υπήρχαν σοβαρότερες περιπτώσεις σε αναμονή!

Οκτώβρης 2006 και το άθλιο σύστημα υγείας κρίνει, ότι αυτός ο νέος, που υποφέρει πάνω από 5 μήνες, που έχει ένα εμφανέστατο πλέον εξόγκωμα στα πλευρά, που η ψυχή του έχει γίνει κομμάτια από τα παυσίπονα και τον πόνο, πρέπει να περάσει άλλον ένα τεράστιο κυκεώνα με χρονοβόρα ραντεβού, παραπεμπτικά, υπογραφές, κι άλλα παραπεμπτικά, ελεγκτές, γενικά μια ανούσια και γραφειοκρατική διαδικασία στο ΙΚΑ, ώστε 15 ολόκληρες μέρες μετά να κάνει επιτέλους την Πέμπτη 19 Οκτωβρίου την αξονική. Επιτρέψτε μου να σας πω, πως τώρα αρχίζει το αθλιότερο κομμάτι της ιστορίας.

Στους πιο ειδικούς θα φανεί (φάνηκε) απίθανο, όμως η αξονική δεν «είδε» το σάρκωμα. Έδειξε, όμως, μια κύστη στο συκώτι. Περίπτωση βεβαίως πολύ σοβαρή επίσης, γι’ αυτό και αντί να δώσουν -όπως συνηθίζουν- την απάντηση την επομένη, μας τηλεφώνησαν να την παραλάβουμε το βράδυ της ίδιας Πέμπτης και μας σύστησαν να την δει το ταχύτερο γιατρός. Το σάρκωμα είναι κάτι που κανονικά δεν ξεφεύγει από την αξονική, μας είπαν αργότερα. Το γιατί δεν φάνηκε δεν μας εξηγήθηκε ποτέ. Έφταιγε ο τομογράφος ή η απειρία του ακτινολόγου που την έκανε, ή κάτι που δεν μπορούμε καν να φανταστούμε…;

Παρασκευή 20/10/06 πρωί πάμε πάλι στον Θωρακοχειρουργό του Κ. Ν. Νίκαιας με την αξονική. Αφού μελετάει τα αποτελέσματα των εξετάσεων, μας λέει πως η πάθηση στο συκώτι δεν είναι της ειδικότητάς του και μας παραπέμπει –βεβαίως άμεσα- σε έναν άλλο γιατρό του νοσοκομείου, χειρουργό αυτή τη φορά. Ο χειρουργός -διευθυντης χειρουργικού τμήματος-με το που διαβάζει τα της αξονικής, προτείνει άμεση εισαγωγή και παραμονή του Γιώργου το Σαββατοκύριακο εντός νοσοκομείου. «Θα χειρουργηθεί Δευτέρα πρωί πρωί» μας λέει, «να έρθουν και οι γονείς του να υπογράψουν, γιατί είναι σοβαρή και λεπτή επέμβαση!». Μας εξηγεί πως η κύστη μέσα στο συκώτι μπορεί να σπάσει ανά πάσα στιγμή και μάλιστα με τα παυσίπονα που έπαιρνε τόσο καιρό μεγαλώνουν οι πιθανότητες για κάτι τέτοιο. Ο Γιώργος νιώθει ανακούφιση που κάποιος κατάλαβε το πόσο σοβαρά πονούσε.

Πώς όμως το ατύχημα στο ποδόσφαιρο έφτασε να δημιουργήσει κύστη στο συκώτι; Τι σχέση έχουν αυτά τα δύο; Είναι σύμπτωση; Είχε χτυπήσει και στο συκώτι και δεν φάνηκε από την αρχή; Από τι δημιουργούνται κύστες στο συκώτι; και πολλές άλλες παρόμοιες ερωτήσεις τέθηκαν σχεδόν άμεσα στον γιατρό, αλλά όλα αυτά δεν φάνηκαν να τον απασχολούν. Περιθώριο να πάμε σε άλλο γιατρό δεν είχαμε, αφού ο συγκεκριμένος χειρουργός επέμενε ότι δεν πρέπει να χάσουμε χρόνο και ότι κάθε μετακίνηση επιβάρυνε την υγεία του Γιώργου. Άλλωστε μεσολαβούσε και το Σαββατοκύριακο. Έτσι μπαίνει στο χειρουργείο τη Δευτέρα το πρωί. Πολλές ώρες μετά, προχωρημένο μεσημέρι μας καλούν ο χειρουργός και ο αναισθησιολόγος να μας ενημερώσουν για τα της επέμβασης. Το ύφος των γιατρών δείχνει ότι αντιμετώπισαν κάτι σοβαρό. Μας είπαν ότι η κύστη, (μόρφωμα το αποκάλεσαν), δεν ήταν τελικά μέσα στο συκώτι, αλλά εξωτερικά και πάνω από αυτό, ότι ξεκινούσε από το σπασμένο πλευρό και πίεζε το συκώτι, εξ ου και οι δυνατοί πόνοι. Ότι όταν πήγαν να το αποσπάσουν (κόψουν) αιμορράγησε πολύ και ότι έκαναν μεγάλη προσπάθεια να σταματήσουν την αιμοραγία, ότι έστειλαν για βιοψία το μόρφωμα και από τα αποτελέσματα αυτής θα δούμε τι ήταν, ότι ο Γιώργος θα μεταφερθεί μόλις συνέλθει στο δωμάτιό του και εκεί μπορούμε να τον δούμε. Τόσα.

Μόρφωμα. Αιμορραγία. Η βιοψία θα δείξει… Μόρφωμα. Αιμορραγία. Η βιοψία θα δείξει… Μόρφωμα. Αιμορραγία. Η βιοψία θα δείξει… Κάτι άσχημο πλανιόταν στον αέρα, αλλά δεν έπρεπε να βιαστούμε. Έπρεπε να περιμένουμε τα αποτελέσματα της βιοψίας. Πόσο καιρό; Ε, περίπου 15 μέρες…

Στην ερώτηση μας προς τον γιατρό το ίδιο απόγευμα «Τι λέτε γιατρέ, τώρα που τον ανοίξατε και είδατε με τα μάτια σας εκεί μέσα, έπρεπε να χειρουργηθεί το παιδί ή μήπως έπρεπε να γίνουν πρώτα περισσότερες εξετάσεις, για να ξέρατε τι πάτε να αντιμετωπίσετε…;» η απάντηση ήταν: «Τι είναι αυτά που λέτε; φυσικά και έπρεπε! Του σώσαμε τη ζωή και μιλάτε; Αν έκανε την επέμβαση σε ιδιωτικό νοσοκομείο θα πληρώνατε πάνω από 10.000ευρώ, το ξέρετε αυτό!». Ποιος μίλησε για λεφτά; Έτσι μετριέται η σοβαρότητα μιας επέμβασης; Μπηχτή για φακελάκι είχε ρίξει;;; Από εκείνη την στιγμή δεν ήθελε πια να τον απασχολούμε!

Η μετεγχειρητική περίοδος ήταν οδυνηρή. Για τρεις μέρες ο Γιώργος πονούσε αφόρητα. Κατάφερε μετά με δυσκολία να σηκωθεί, να περπατήσει στους διαδρόμους του νοσοκομείου. Είχε βέβαια την αμέριστη συμπαράσταση των δικών του και των φίλων του. Την Παρασκευή το βράδυ του κάνουν υπέρηχο. Το Σάββατο 28 Οκτωβρίου πρωί, 5 μέρες από την επέμβαση, είναι σε θέσει να πάει με τη θεία του, που είχε πρωινή «βάρδια», μέχρι την καφετέρια του νοσοκομείου, για μια πορτοκαλάδα. Εκεί, μετά από λίγο νιώθει ζαλάδα και κατάπτωση. Συγχρόνως ακούνε έκπληκτοι από τα μεγάφωνα να τον καλούν επειγόντως στο δωμάτιό του. Οι γιατροί μόλις τότε είχαν διαβάσει τα του χθεσινού υπέρηχου! Η θεία του με δυσκολία τον βοηθά να ανέβει επάνω. Δεν μπορούσε πια να αναπνεύσει. Με το που φτάνουν, πέφτουν πάνω του οι γιατροί της εφημερίας (Σαββάτο και αργία της 28ης) και αυτή τη φορά του σώζουν πράγματι τη ζωή. Σε χρόνο dt του βάζουν ένα σωληνάκι στον θώρακα που καταλήγει σε ένα δοχείο. Το δοχείο γεμίζει με 2 λίτρα αίμα και υγρά που παραλίγο να πνίξουν τα πνευμόνια του. Οι γιατροί αυτοί έδειξαν τρομερή ψυχραιμία, αν και μετά είδαν και έπαθαν να συνέρθουν. Λίγα λεπτά ακόμη και τον χάναμε, ακούσαμε τον έναν να λέει στον άλλον.

Μετά από αυτό ο Γιώργος δεν πονούσε πια. Ύστερα από 1-2 μέρες ρωτούσε τους γιατρούς πότε θα του δώσουν εξιτήριο. Επιτέλους να βγω μια βόλτα χωρίς πόνους! Αυτό όμως θα αργούσε πολύ.
Η φράση «μόρφωμα – αιμορραγία – η βιοψία θα δείξει…» μας έτρωγε. Στο μεταξύ μαθαίνουμε από άλλους γιατρούς ότι τα αρχικά αποτελέσματα των βιοψιών τα ξέρουν οι ειδικοί πολύ νωρίτερα από 15/θήμερο. 15 μέρες διαρκούν οι λεπτομερέστερες εξετάσεις, αλλά τα γενικά τα ξέρουν είτε αυθημερόν, είτε σε 2-3 μέρες. Μαθαίνουμε επίσης ότι το Κ. Νικαίας είχε και έχει τη δυνατότητα ταχείας βιοψίας. Αυτό σημαίνει ότι ό,τι «κόβουν» περνάει από ταχύτατη βιοψία και σε μερικά λεπτά, την ώρα της επέμβασης, μπορούν να ξέρουν οι γιατροί αν υπάρχει κακοήθεια δηλαδή καρκίνος, ώστε όσο χειρουργείται ο ασθενής να πράξουν ανάλογα. Δυνατότητα που δεν εκμεταλλεύτηκε ο άνω χειρουργός. Γιατί; Άγνωστο!

Απευθυνόμαστε στο παθολογοανατομικό τμήμα όπου γίνονται οι βιοψίες. Εκεί μας λένε πολλά, μα το κυριότερο πως το παιδί έχει σινοβιακό σάρκωμα. Τι είναι αυτό; Ένα είδος εξαιρετικά επιθετικού τύπου καρκίνου που «χτυπάει» κυρίως εφήβους και νέους.
Βγαίνοντας με αυτές τις λέξεις να βουίζουν στα αφτιά μας, ακουμπάμε στον τοίχο ενός διαδρόμου και αναλογιζόμαστε τι συμφορά μας βρήκε. Θα χάσουμε το Γιώργο; αυτό μας είπαν;

Νομίζαμε ότι χειρότερα δεν υπήρχαν, κι όμως… πληροφορούμαστε ότι κατά την επέμβαση είχε γίνει διασπορά κυττάρων (η αιμορραγία που μας είχαν πει) και τα καρκινικά ή πώς να το πω, τα σινοβιακά κύτταρα είχαν διασπαρθεί στην περιοχή, δηλαδή στον θώρακα, στο διάφραγμα, στο συκώτι, στα πλευρά… Αργότερα φάνηκε ότι οι όποιες, ελάχιστες έστω, πιθανότητες ίασης είχαν από τότε χαθεί, διότι κάθε κύτταρο που είχε ξεφύγει μπορούσε να γίνει εστία νέου όγκου.

Τρεις βδομάδες μετά το πρώτο χειρουργείο ο Γιώργος ξαναχειρουργείται. Αυτή τη φορά τηρήθηκαν όλα τα top standard, ήταν σε πολύ καλύτερα από ιατρική άποψη χέρια, έγινε προσπάθεια να καθαριστεί όλη η περιοχή όπου είχαν διασπαρθεί τα κύτταρα, αλλά η ιστορία απέδειξε ότι η ζημιά της πρώτης επέμβασης δεν καθαριζόταν με τίποτα. Η πρώτη επέμβαση ήταν η καθοριστική.

Ο ιατρικός φάκελος του Γιώργου έφτασε στα χέρια των καλύτερων γιατρών και στην Ελλάδα και στην Αμερική και στην Αυστρία και στο Βέλγιο. Ξέρουμε ότι στο Βέλγιο ήταν στα χέρια των πιο έμπειρων γιατρών σε ότι αφορά θέματα καρκίνου. Το δημόσιο σύστημα υγείας εκεί έχει για επίκεντρο και αγκαλιάζει τον άνθρωπο ασθενή. Έκαναν ότι μπορούσαν για να τον βοηθήσουν να ζήσει άνετα και να έχει υψηλή ποιότητα ζωής.

Έτσι κατάφερε εκεί παράλληλα με τις θεραπείες του και στο μέτρο του δυνατού: και να σπουδάσει και να ερωτευτεί και να κάνει υπέροχους φίλους και να είναι πολιτικά δραστήριος. Βιώσαμε άλλοι από κοντά, άλλοι από μικρή και άλλοι από μεγαλύτερη απόσταση όλα όσα πέρασε ο Γιώργος. Τα άλλοτε αισιόδοξα και άλλοτε δραματικά αποτελέσματα των ιατρικών εξετάσεων του. Την σοβαρή και ηρωική αναμέτρηση του με τον θάνατο. Τον υπέροχο τρόπο του κυρίως σε ότι αφορά τους ανθρώπους γύρω του. Το κουράγιο που είχε και που τόσο απλόχερα έδινε και σε μας. Την τόσο χαρακτηριστική κοινωνικότητά του. Το πολιτικό του ανάστημα που μέχρι τελευταία στιγμή δεν έπαψε να είναι ψηλό. Ακόμη και μερικές μόνο βδομάδες πριν τον θάνατό του πήγε σε πορείες για τα δίκαια των παλαιστινίων, έστηνε πολιτικές ιστοσελίδες με συντρόφους του, είχε την ιδέα για ένα βιβλίο με CD στα αγγλικά με θέμα την εξέγερση του Δεκέμβρη. Η ιδέα υλοποιήθηκε και το βιβλίο έχαιρε μεγάλης αποδοχής στην εναλλακτική έκθεση βιβλίου στο Gent -Γάνδη- του Βελγίου, παρά το ότι ο Γιώργος είχε πια σβήσει.

Υπάρχουν τόσα που έχουμε όλοι όσοι τον γνωρίσαμε να πούμε για τον Γιώργο. Ας μιλήσουμε! Υπάρχουν τόσα που μάθαμε από αυτόν. Οι παρακαταθήκες που μας άφησε.
Δράση στην αντίδραση.
Φως στο σκοτάδι.